අම්මා හැම මොහොතකම සතුටින් ඉන්න ඕනේ

අම්මාගේ හිතට පුංචි බයකුත් දැනෙනවා ඇති. චූටියා අම්මගේ පළවෙනි දරුපැටියා නිසා මේ අත්දැකීම අම්මට මීට පෙර ලැබිලා නෑ. දෙවෙනි තුන්වෙනි දරුවා ලැඛෙන්න හිටියත් ඒ අම්මලාටත් මේක අලූත් අත්දැකීමක්ම තමයි. මොකද දෙවෙනි දරුවා කියන්නෙත් අලූත් දරුවෙක් නිසා. නමුත් ඒ අම්මලා චූටියාගේ අම්මට වඩා ප්‍රසූතිය සිද්ධවෙන ආකාරය, රෝහලේදී මොනවද වෙන්නේ කියන අත්දැකීම් ගැන දැනුවත්. මේ මොන දේ වුණත් චූටියා වෙනුවෙන් අම්මා ගොඩක් සතුටෙන් කාලය ගත කරන්න ඕනෙමයි. මොකද චූටියාගේ වර්ධනයට අම්මාගේ මානසික සැහැල්ලූව බලපානවා. කුසේ ඉන්න චූටියා ගැන අම්මාගේ සිතේ ජනිත වන හැඟිම් කෙබදුදැයි වචන වලින් විස්තර කරන්න බැහැ නේද?

ගැබිනි සමයේ තිස්දෙවන සතිය

මේ වෙද්දි ඔබේ බිළිිඳාගේ බර සාමාන්‍යයෙන් කිලෝ ග්‍රෑම් 1.700 ක් පමණ වනවා. හිසේ සිට පාදාන්තය දක්වා උස සෙන්ටිමීටර් 42. 4ක් පමණ. ඔබේ ගර්භාෂයේ වැඩි ඉඩක් අරගෙන බිළිඳා තව තවත් වර්ධනය වෙනවා. ඊළඟ සති කිහිපය ඇතුළතදී බිළිඳාගේ බර තවත් වැඩි වීම සිදු වන අතරම දැන් දරුවාගේ නියපොතු, කොණ්ඩය දිග් වී තිඛෙනවා. සම ඉතා මුදු බවකින් යුක්තයි.

ඔන්න ඉතිං, අම්මාගේ ජීවිතය තවත් ටිකක් වෙනස් වෙනවා

ගැබිනි සමයේ සති 32 වන විට, ඔබේ ගර්භාෂය නාභියේ සිට අඟල් 5 ක් පමණ වෙනවා. ඔබ නිවුන් දරුවන්ගේ මවක් වීමට සූදානම් අයෙකු වුවත් ගර්භාෂයේ සිට නාභිය දක්වා දුර පෙර  සඳහන් කළ පරිදිම වේ.

ඔබට තව සති 5 ක් පමණයි තියෙන්නේ. යම් ආකාරයකින් නියමිත කාලයට පෙර දරුවාගේ උපත සිදු වුවහොත්, මේ කාලයේදී තරමක් වෙනස් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරන අතර ඉදිරි සතිවලදී එමි වර්ධනය වීමක් පෙන්නුම් කරයි.

මේ කාලය වන විට ඔබ මහත් විඩාවට පත්වේවී. නමුත් ඒ පිළිබඳ බිය විය යුතු නැහැ. නමුත් ශරීරයේ වැය වන ශක්ති ප්‍රමාණය වෙනුවෙන් අමතර ශක්තිජනක ආහාර ලබාගත යුතුයි. අධික වෙහෙස යනු ගර්භනී සමයේ තෙවන ත්‍රෙමාසිකයේ සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි.

ගර්භාෂය විශාල වනවාත් සමගම ඉරියව් පිළිබඳ සැලකිලිමත් වීම වැදගත් වේ. ගර්භනී සමයේ සමහර ඉරියව් සමහර අවස්ථා වලදී ඔබව විඩාවට, වෙහෙසට පත් කිරීමට ඉඩ තිබේ. ඒ කොන්දේ වේදනාව, කකුල් වල වේදනාව, ඉදිමීම වේ.

මේ කාලයේදී ඔබට තවත් සුවිශේෂී තත්ත්වයක්ට මුහුණදීමට සිදුවේ. හෘදයේ ඇතිවන වේගවත් හද ගැස්ම මේ කාලයේදී ඇතිවන තවත් තත්ත්වයකි. මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇති වන්නේ ගර්භනී කාලයේදී හොමෝන වල සිදුවන වෙනස්කම් නිසා රුධිරයේ ඇතිවන වෙනස්කම් ද හේතුවෙනි. යම් ලෙසකින් මෙම තත්ත්වය වේදනාවකට හෝ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයකට පරිවර්තනය වුවහොත් ඔබේ වෛද්‍යවරයා වෙත යොමු වීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

මේ කාලයේදී ඔබ ඔබේ දරු ප්‍රසූතිය සිදු කරන්නේ කුමන ආකාරයෙන්ද යන්න සිතා බැලිය යුතුය. එමෙන්ම ඔබ වේදනාවන් පාලනය කරගැනීමට අවශ්‍ය ක්‍රමවේදයන් පිළිබඳවද දැනුවත් විය යුතුය. මේ ඔබේ තෙවන ත්‍රෙමාසිකයයි. ඔබ දරු ප්‍රසූතිය සිදු කරන්නට කැමති විදිය එසේත් නැත්නම් වඩාත් සුදුසුම ක්‍රමය ඔබේ වෛද්‍යවරයා සමග සාකච්ඡා කිරීම හෝ ඔබ යොමුවන සායනවලදී හෝ සාකච්ඡා කිරීම මේ කාලයේදී කළ යුතුය. මේ කාලයේදී ඔබගේ බර ද වැඩිවන අතර ඔබට ඇතිවන වේදනාවන්ද වඩා බලවත් වනු ඇත.

මේ කාලයේදී දැනෙන අධික මහන්සිය ගර්භනී කාලයේදී දැනෙන සාමාන්‍ය රෝගී තත්ත්වයක් වන අතර මේ කාලය අවසන් වන තුරු එම තත්ත්වය ඔබ වෙතින් ඉවත් නොවේ. මේ සඳාහා සුදුසුම ප්‍රතිකාර ක්‍රමය නම් ඔබට හැකි සෑම අවස්ථාවකදීම මද විවේකයක් ගැනීමයි. කෙටි නින්දක් හෝ ලබාගැනීම ඔබගේ ශක්තිය රඳවා ගැනීමට මහත් සේ ප්‍රයෝජනවත් වනු ඇත.

එමෙන්ම කොන්දේ ඇතිවන වේදනාව පොදු තත්ත්වයකි. හොමෝන සහ ශාරීරිකව ඇති වන වෙනස්කම් හේතුවෙන් මෙම තත්ත්ව ඇති වේ. මේ සඳහා ද විවේකය සහ වේදනාව මතුවන පිට කොන්දට කොට්ටයක් හෝ ආධාරකයක් තබාගැනීම එය මදක් අඩු කරගැනීමට හේතු වේ.

නිරන්තරයෙන් මුත්‍රා පිටවීමද මේ කාලයේ සාමාන්‍ය ත තත්ත්වයකි. ගර්භාෂය වර්ධනය වීම සිදුවන විට මෙම තත්ත්වද වර්ධනය වේ. මුත්‍රා පිටවීම නිතර සිදු වුවත් අනිවාර්යයෙන්ම හොඳින් වතුර පානය කළ යුතුය. මුත්‍රා පිටවීම අධික යැයි සිතා කිසිවිටක ජල පානය කිරීම අඩු කිරීම නොකළ යුතුය. යම් හෙයකින් ජලය නොමැතිව ශරීරය වියළීම සිදු වුවහොත් එය ඔබව වෙහෙසට පත් කරනු ඇත.

ඔබගේ බර සතියට රාත්තලකින් පමණ වැඩි වේ. බබා කුස තුළ වැඩෙන විට ගර්භාෂයද විශාල වීම සිදු වේ. එබැවින් මේ කාලයේදී ඔබට නිදා ගැනීම අපහසු වනු ඇත. දැන් ඔබේ බර රාත්තල් 25 ක් හෝ 26 ක් පමණ වැඩි වී ඇති අතර එයට වඩා වැඩි මිස අඩුනම් නොවනු ඇත. බිළිඳාගේ උපතට පෙර එය තවත් රාත්තල් 5 කින් හෝ 10 කින් වැඩිවීම බලාපොරොත්තු විය හැකිය.

මේ බර වැඩිවීම ඔබගේ ශරීර ස්කන්ධයට අනුව සිදු විය යුතු බව ඔබ හොඳින් මතක තබාගත යුතුය.

එනම්, සාමාන්‍ය අයෙකුගේ නම් සම්පූර්ණබර වැඩිවීම රාත්තල් 25 ත් 35 ත් අතර විය යුතු අතර අධික බර සහිත අයෙකුගේ නම් බර රාත්තල් 15 ත් 25 ත් අතර විය යුතුය. එමෙන්ම අඩු බර සහිත අයෙක් නම් එය රාත්තල් 28 ත් 40 ත් අතර විය යුතු වේ.

අම්මෙක් වෙන්න යන ඔබ දැන සිටිය යුතු  ” placenta accreta “

මව්කුස තුළ දරුවෙකු පිළිසිඳගත් මොහොතේ පටන් ගර්භාෂයේ අතුළත විශේෂිත ස්ථීරයක් මත ඇලී පවතින වැදැමහ හරහා පෝෂණය හා අවශ්‍ය ඔක්සිජන් ලබාගනී. මෙසේ ගර්භාෂ බිත්තියට ඇලී පවතින වැදැමහ දරු ප්‍රසූතියෙන් පැය භාගයක් ඇතුළතදී ගර්භාෂයෙන් ගැලවී යාම සාමාන්‍යයෙන් සිදුවන තත්ත්වයයි. නමුත් සමහර අවස්ථාවලදී වැදැමහ ගර්භාෂයේ විශේෂිත ස්ථීරයෙන් ඔබ්බට පැතිරී ගර්භාෂයේ පේශීන්වලට ඉතා තදින් ඇලීම නිසා දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු වැදැමහ ගැලවී ඉවත් නොවේ. මෙසේ වැදැමහ ගර්භාෂ බිත්තිය වෙත තදින් කා වැදී තිබීම placenta accreta හැඳින්වේ. එසේම වැදැමහ සම්පූර්ණයෙන්ම ගර්භාෂ බිත්තියට ඇලීම placenta increta තත්ත්වය ලෙස හැඳින්වෙන අතරම placenta percreta  තත්ත්වයේදී වැදැමහ ගර්භාෂයට ආසන්නව පිහිටා ඇති අවයව දක්වා අසාමාන්‍ය ලෙස ඇලී තිබේ. මේ හේතුවෙන් ප්‍රසූතියෙන් පසුව අධික ලෙස සිදුව රුධිරවහනය හේතුවෙන් මවගේ ජීවිතය අවදනමකට ලක්විය හැකිය.

Placenta accreta  තත්ත්වය ඇති වීමේ අවදානම පවතින්නේ,

• ගර්භාෂයේ සිදු කළ වෙනත් සැත්කම් (ෆයිබ්‍රොයිඩ්/මයෝමෙක්ටමි) හේතුවෙන් හටගත් කැලැල් ඇති/ ගබ්සා වීම හේතුවෙන් ERPC සිදුකළ කාන්තාවන්
• පෙර ප්‍රසූති තත්ත්වයන්හිදී සිසේරියන් සැත්කම හරහා දරුවන් බිහිකළ කාන්තාවන් (සීසේරියන් සැත්කම් දෙකක් හෝ ඊට වැඩි වන විට මවකට මේ තත්ත්වය ඇතිවීමේ අවදානම 40% සිට 60% දක්වා ප්‍රමාණයකින් ඉහළ යයි)
• වැදැමහ අර්ධ ලෙස හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම ගැබ්ගෙලට ආසන්නව පිහිටා ඇති කාන්තාවන්
• වැඩි දරුවන් සංඛ්‍යාවක් බිහිකළ කාන්තාවන් (placenta accreta තත්ත්වය ඇතිවීමේ අවධානමට බිහිකළ දරුවන් ගණන බලපානු ඇත.)
• වයස අවුරුදු 35ට වැඩි කාන්තාවන්
• දුම්පානය කරන කාන්තාවන්

Placenta accreta  තත්ත්වය හඳුනා ගැනීම

අවදානම වැඩි මව්වරුන් හා වැදැමහ පහළින් පිහිටා ඇති මව්වරුන් සඳහා කරනු ලබන විශේෂ ස්කෑන් පරීක‍ෂණයක් මගින් මෙම තත්ත්වය තරමක් දුරට හදුනා ගත හැකිය. සමහර අවස්ථාවලදී නිෂ්චය වශයෙන්ම දැනගත නොහැකි නම් MRI පරීක‍ෂණය මගින් ද තොරතුරු ලබාගත හැකිය. එම පරීක‍ෂණ මවට හෝ කලලයට හානි කර නොවේ. කෙසේ නමුත් මෙය දරුවා බිහිවීමට පෙර 100%ක් නිවැරදිව හඳුනා ගැනීම අපහසුය.

මේ තත්ත්වය ඇතැයි සැකකරන මව්වරුන් හඳුනා ගතහොත් පළමුවෙන්ම විශේෂ ප්‍රතිකාර සඳහා පහසුකම් සහිත රෝහලක් වෙත මාරු කර යැවීම සිදුකෙරෙන්නේ මෙවැනි මවකට අත්‍යවශ්‍ය සියලූ වෛද්‍ය පහසුකම් ලබාදෙමින් ඇය සිටින අවදානම් තත්ත්වයෙන් මුදා ගත යුතු බැවිනි. එසේම මෙලොවට බිහිවන ළදරුවාගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය නඟා සිටුවීම සඳහා ද පහසුකම් අත්‍යවශ්‍යය. ඒ සඳහා නොමේරු ළදරු ඒකකයේ සහය ඉතා වැදගත් වේ.

බොහෝ අවස්ථාවලදී මෙවැනි මව්වරුන්ට සති 30 සිට රෝහල් ගත කර නිරීක‍ෂණය කරමින් අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාදෙන අතරම වැදැමහ ගර්භාෂයට අසාමන්‍ය ලෙස ඇලී පවතින නිසා කලලයට අවශ්‍ය පෝෂණය මෙන්ම නිශ්චිත ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය සාමාන්‍ය පරිදි නොලැබී යා හැකි බැවින්  කලලයේ වර්ධනය පිළිබඳව ද නිරීක‍ෂණය කෙරේ. මේ තත්ත්වයේ සිටින මවකගේ දරුවා බිහිකිරීම සිදුකරන්නේ සිසේරියන් සැත්කම මගිනි. සති 32- 36ත් අතර කාලයේදී සැත්කම සිදුකෙරෙන අතරම ඒ සඳහා ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන්ගේ ද සහය ලබාගනී. එසේම සැත්කමේදී මුත්‍රාශය හා සම්බන්ධ විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකුගේ සහයද මෙහිදී වැදගත් වේ.

සාමාන්‍යයෙන් වැදමහ නොකැපෙන සේ සැත්කම සිදු කොට ළදරුවා බිහිකිරීමෙන් අනතුරුව වැදැමහ ගැලවී යයිද යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමුකරයි. එසේ සිදුනොවේ නම් ගර්භාෂය සමගම වැදැමහ ඉවත් කරයි. ඇතැම් අවස්ථාවලදී වැදැමහ ගර්භාෂයේ පිටත අවයවවලට මුත්‍රාශය, බඩවැල්වලට තදින් ඇලී ඇත්නම් ළදරුවා පිටතට ගෙන වැදැමහ අවශෝෂණය වී යාමට ඉඩ හරී. අවුරුද්දක් වැනි කාලයක් පුරා මෙය කෙමෙන් අවශෝෂණය විය හැකියි. නමුත් රුධිර වහනයක් හෝ අසාදනයක් ඇති විය හැකි නිසා මෙය සිදුකරනුයේ ඉතාමත් කලාතුරකිනි. අද වන විට වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දියුණවත් සමගම ගර්භාෂයෙන් කොටසක් පමණක් බවත් කළ හැකි වුවත් ලංකාවේ එම සැත්කම දැනට සිදුකෙරෙන්නේ නැත.

සැත්කමින් පසු

මෙම තත්ත්වය ඉතා බැරෑරුම් අවස්ථාවක් වන අතරම සැත්කමින් පසුව මවකට දින කිහිපයක් දැඩි සත්කාර ඒකකයේ ප්‍රතිකාර ලැබීමට සිදු විය හැකිය. ඉන් පසුව රෝහල් වට්ටු වෙත මාරු කෙරෙන අතරම සති දෙකක් වැනි කාලයක් වුවද වාට්ටුව තුළ ගතකිරීමට සිදුවිය හැකිය. තවද සැත්කමින් පසුව මෙසේ දැඩි සත්කාර ඒකකයේ රඳවා ගන්නා මව්වරුන් නිරන්තර පරීක‍ෂාවට ලක්කරයි. මෙවැනි තත්ත්වයක සිටින මවකට රුධිර වහනය/ආසාදන වැනි තත්ත්වයන් ඇති විය හැකි අතරම එවැනි තත්ත්වයන් අවම කරගැනීම සඳහා හැකි ඉක්මණින් යථා තත්ත්වයට පත්වීම අත්‍යවශ්‍යය. එසේම මෙවැනි මව්වරුන්ට රුධිර කැටි ගැසීම, පෙනහලූවල යම් යම් ආබාධ තත්ත්වයන් වැනි සංකූලතා ද ඇති විය හැකි බැවින් සැමවිටම වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව කටයුතු කරමින් හැකි ඉක්මණින් ක්‍රියාකාරකම් වෙත යොමුවීම ඉතා වැදගත් වේ.

placenta accreta තත්ත්වය සිසේරියන් සැත්කම හේතුවෙන් ඇති වන එක් සංකූලතාවයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. ඒබැවින් මේ තත්ත්වය වළක්වා ගැනීමට නම් හදිසි තතත්වයක් මත හෝ වෛද්‍ය නිර්දේශයට අනුව හැරුණු කොට සිසේරියන් සැත්කම ලබාදෙන මෙන් වෛද්‍යවරුන් වෙත ඔබ කරන ඉල්ලීම පිළිබඳව තවත් වරක් සිතන්න.

— © උපුටා පලකිරීම තහනම්. (වැඩිදුර විස්තර)–

වෛද්‍ය කරුණු සැපයීම සහ අධීක්ෂණය

මෙම ලිපි පෙළෙහි ඇති වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක කරුණු අප වෙත සපයා, ලිපි වල ඇති කරුණු අධීක්ෂණය කර සනාථ කිරීමට අපට සහය වූයේ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ කථිකාචාර්ය සහ ද සොයිසා කාන්තා රෝහලේ ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ, වෛද්‍ය ප්‍රබෝධන රණවීර මහතා විසිනි.

ලිපි සැකසුම හා සංස්කරණය සාරංගි රන්පටබැඳි විසිනි.

දැන් නම් අම්මට ඉවසිල්ලක් නෑ… තව සති කීපයකින් චූටියාව දැකගන්න පුළුවන්…

සාමාන්‍යයෙන් ගැබිනි කාලය සති 40 ක් වුණත් සති 37 ත් 42 ත් අතර කාලයේදීත් බබා ලැඛෙන්න පුළුවන්. අම්මා බලන්නකෝ මේ සටහන.

• නියමිත කාලයට පෙර (සති 37 සහ සති 38 දින 6 ක කාලය තුළ)
• නියමිත කාලයේදී (සති 39 සහ සති 40 දින 6 ක කාලය තුළ)
• නියමිත කාලයට වඩා ප්‍රමාද වී (සති 41 සහ සති 41 දින 6 ක කාලය තුළ)
• නියමිත කාලයට වඩා බොහෝ ප්‍රමාද වී (සති 42 සහ ඉන් ඔබ්බට)

හැම චූටියම හරියටම නියමිත දවසට අම්මා ළඟට එන්නේ නැහැ. අම්මා දන්නවද අම්මා ගන්න ආහාර, අම්මාගේ මානසික තත්ත්වය, අම්මා කරන වැඩකටයුතු වෙනුවෙන් යොදවන ශ්‍රමය චූටියා මොලොවට බිහිවන දිනය තීරණය වෙන සාධක.

අම්මා මේ වෙද්දි සායනවලට සහභාගී වෙන නිසා මේ පිළිබඳව හොඳින්ම දැනුවත් ඇති. ඒ වගේම චූටියා ලැඛෙන මොහොතේ අම්මාට දැනෙන වේදනවා අවම කරගන්න ස්වභාවික ක්‍රම උපයෝගී කර ගන්නා ආකාරය වගේම සිසේරියන් සැත්කම, යෝනි විවරය සිදු කිරීම ආදී දේ පිළිබඳ  අවබෝධයක් ල සායන හරහා අම්මාගේ හිතේ තියෙන අනවශ්‍ය බය නැති කරගන්න පුළුවන්.

ගැබිනි සමයේ තිස්එක්වන සතිය

දැන් ඔබේ බිළිඳාගේ උස සෙන්ටිමීටර් 41.1 පමණ වන අතරම බර කිලෝ ග්‍රෑම් 1කුත් ග්‍රෑම් 500ක් පමණ වනවා. ඒ කියන්නේ පොල් ගෙඩියක් තරමය. දැන් බිළිඳාට පැත්තෙන් පැත්තට හිස හරවන්න පුළුවන්. සම යට සිරුරේ අවශ්‍ය මේද තැන්පත් වීම මේ කාලයේ සිදු වෙනවා. දැන් ඔබේ කිරි කැටියා ගොඩක් දගලන කාලේ. ඔබට නින්දේදී පවා සමහර විට කිරි කැටියා උඩ පනිමින් කකුල්වලින් ගසන ආකාරය දැනෙනවා ඇති. මේ සියල්ල සතුටින් විද දරා ගන්න ඔබට පුළුවන්. මේ චලනයන්ගෙන් කියන්නේ ඔබේ දරුවා සක්‍රීය සෞඛ්‍ය සම්පන්න දරුවෙක් බවයි.

ඔන්න ඉතිං, අම්මාගේ ජීවිතය තවත් ටිකක් වෙනස් වෙනවා

ගැබිනි සමයේ 31 වන සතියේදී ඔබේ ගර්භාෂය දළ වශයෙන් මැනීම සිදු කළහොත් එය නාභියට ඉහළින් අඟල් 4.5 ක් වෙනවා. දැන් ඔබට ඔබේ කිරිකැටියා බිහි කිරීමට ඇත්තේ තවත් සති 10 කට අඩු කාලයක්.

මේ කාලයේදී ඔබේ නාභිය පෙර තිබුණාට වඩා වෙනස් තත්ත්වයක් ගනී. එය ගර්භණී බවත් සමග වඩා ඇදීමකට ලක් වී වඩා ඉස්මතු වී පෙනෙන්නට ගනී. සමහර මව්වරුන් මෙය නොපෙන්වා සිටීමට උත්සහ කළද ගර්භණී සමයේ ඇතිවන සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විනා සැඟවීමට උත්සහ කළ යුතු තත්ත්වයක් නොවේ. මෙය පවතිනුයේ ගර්භණී කාලය තුළ පමණි. ඔබේ දරුවා ඉපදී මාස කිහිපයකට පසුව නැවත එහි පූර්ව පෙනුම ලැඛෙනවා.

සති කීපයකින් දෝතට ගන්න සිටින ඔබේ බිළිඳා වෙනුවෙන් ඔබේ පියයුරු මව්කිරි දීම සඳහා සූදානම් වන කාලයයි මේ. මේ කාලයේදී එම කාර්යයට සූදානම් වීම සඳහා පියයුරුවල විශාල වෙනස්කම් සිදුවෙනවා. ඔබේ පියයුරු පෙරට වඩා බර වෙනවා. පූර්ණ බවක් ඇති වෙනවා. එමෙන්ම තන පුඩුව අවට (ඇරියෝලාව) පෙරට වඩා තද කලූ පැහැයක් ගන්නවා. කිරි ස්‍රාවය කරන ග්‍රන්ථී ඇති වීමත් සමගම කොලස්ට්‍රම් නිපදවීම ආරම්භ වෙනවා. මේ සමග ඔබේ පියයුරුවල පලූ හෝ ගැටිති ඇති විය හැකියි. මෙම සියලූ වෙනස්කම් මේ කාලයේදී ඇතිවන සාමාන්‍ය වෙනස්කම් වනවා.

දරු උපතින් පසු සමහර මව්වරුන්ට කිරි පිටතට ගලා ඒම සිදු වෙන්න පුළුවන්. පළමු කිරවන කොලස්ට්‍රම් මෙසේ කාන්දු වීමට පටන් ගන්නවා. කොලස්ට්‍රම් වර්ණයෙන් තරමක් වෙනස්වන අතර එය තරමක් කහ පැහැතියි. මෙය ඔබට වේදානත්මක නම් ආවරණයක් යෙදීමට වගබලා ගන්න.

අප පෙර ලිපිවලද සඳහන් කළ පරිදිම මෙම කාලයේදී, දරුවාගේ වර්ධනයත් සමග ගර්භාෂයේ ඇදීම සිදු වන බැවින් මේ හා සමග නිරන්තරයෙන් ඔබේ අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියයන්වලද යම් යම් වෙනස්වීම් සිදු වෙනවා. එබැවින් යම් යම් අපහසුතා සහ ආම්ලිකතාවයන් ඇති වෙනවා.

පපුවේ දැවිල්ල ඇතිවීමත් ජීර්ණ අපහසුතා ඇති වීමත් නිසා ඔබ අපහසුතාවයට පත් වෙන්න පුළුවන්. ගර්භාෂය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වීම නිසා කෑම දිරවීම මදක් පමා වෙනවා. විශාල ප්‍රමාණයෙන් ආහාර ගතහොත් මෙම දිරවීමේ අපහසුතා ඇතිවීමත් පපුවේ දැවිල්ල නැති වීමත් සිදුවනවා. එමෙන්ම සමහර ආහාර වල ස්වභාවයන් මෙයට බලපානවා. දරුවාගේ වර්ධනයත් සමඟ ඔබේ ගර්භාෂයේ ඇති ඉඩ ඇහිරීමක් සිදු වෙනවා.

මෙම අපහසුතාවයන් මග හරවා ගැනීම සඳහා ඔබ දවස පුරා කුඩා ආහාර වේල් කීපයක් ගැනීමත් ජීර්ණයට අපහසු ආහාර වර්ග කෑමට නොගැනීමටත් වගබලා ගන්න.

ඇස්වල පෙනීම බොඳ වීම වැනි අවස්ථාද මෙම ගර්භණී සමය තුළ ඇති විය හැකියි. ඔබේ හෝමෝනවල ඇති වන වෙනස්වීම්, රුධිර සංසරණයේ වෙනස්වීම් මෙයට බලපාන අතර දරු උපතින් පසු මෙය නැවතත් සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත් වෙනවා.

මේ කාලයේදී ගර්භණී ඔබගේ බර වැඩිවීම දළ වශයෙන් රාත්තල් 24 සිට 25 දක්වා විය යුතුයි. සමහර කාන්තාවන්ගේ බර මීට වඩා වැඩි විය හැකි අතර සමහරුන්ගේ බර මීට වඩා අඩු වීමටද පුළුවන්. දරු ප්‍රසූතියට පෙර අවම වශයෙන් ඔබගේ බර රාත්තල් 5 සිට 10 දක්වා ප්‍රමාණයක් වැඩි විය යුතු වෙනවා.

අම්මෙක් වෙන්න යන ඔබේ අවධානය යොමු විය යුතු ” කුස තුළ බිළිඳාගේ චලන වෙනස්කම් ”  

මවගේ කුස තුළ වර්ධනය වන ළදරුවා නිරෝගී දැයි දැන ගැනීමට හැකි එක ක්‍රමයක් වන්නේ ළදරුවාගේ  චලනයයි. මව්වරුන් මේ ගැන අවධානයෙන් සිටීම අනිවාර්ය වේ. කුස තුළ සිටින ඔබේ ළදරුවාගේ චලන වාර ගණන අඩු වුවහොත්, ඒවගේම චලනය නතර වුවහොත් කළ යුතු දේ පිළිබඳව ඔබ දැනුවත්ද? සැබවින්ම ඒ පිළිබඳව දැනුවත් වීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

මව් කුස තුළ වැඩෙන ළදරුවාගේ චලනය පිළිබඳව කතා කරන්න පටන් ගන්නේ ගැබිනි සමයේ සති 20 ක් පමණ ගතවනාවත් සමගම වුවද මව් කුස තුළ ළදරුවාගේ චලනය ඇරඹෙන්නේ ඉතාමත් කුඩා කාලයේ සිටයි. මුල්ම ස්කෑන් පරීක‍ෂණයේදී පවා වෛද්‍යවරයෙකුට මෙය හොඳින් දැක ගත හැකියි. මේ චලනයන් ගර්භාෂ බිත්තිය හා උදර බිත්තිය හරහා මවට නොදැනෙන නිසා එම චලන පිළිබඳව දැනීමටක් මවට නොමැත.

පළමු ගැබ් ගැනීමේදී සාමාන්‍යයෙන් කුස තුළ වැඩෙන ළදරුවාගේ චලනයන් මවට දැනීම ඇරඹෙන්නේ ගැබිනි සමයේ සති 18 ත් 22 ත් කාලය තුළයි. දෙවැනි ගැබ් ගැනීමේදී නම් ළදරුවාගේ චලනයන් ගැබිනි සමයේ සති 16ත් 20ත් අතර කාලයේදී දැනීම ආරම්භ වේ. දෙවනි වරට ගැබ්ගත් මවකට ළදරුවාගේ චලනයන් පිළිබඳ ඇත්දැකීමක් ඇති බැවින් චලනයන් අවබෝධ කර ගැනීමට ගතවන කාලය අවම වීම එයට හේතුවයි.

කුස තුළ වැඩෙන සෑම ළදරුවෙක්ගේම චලනයන් එක් ආකාරයක් නොගත්තද කාලයත් සමග කුස තුළ සිටින තම ළදරුවාගේ චලන ස්වභාවයන් හඳුනාගැනීමට මවට හැකියි. නිරෝගී ලදරුවෙකුගේ චලන රටාව ඒ ආකාරයෙන්ම එක දිගට පවතී. නමුත් ඇතැම් අවස්ථාවලදී එනම් මව කාර්ය බහුල වූ දිනයක කුස තුළ සිටින ළදරුවා සුපුරුදු පරිදි චලනය වීම සිදු නොකළහොත් හෝ ළදරුවා වැඩි වෙලාවක් නින්දට වැටීම හේතුවෙන් හෝ චලනය අඩු බවක් ඔබට දැනිය හැකිය. එවිට මූලිකව ඔබ කළ යුතුවන්නේ ඇඳ මත දිගාවී කුස මත අත තබා පැයක් පමණ කාලයක් සුපරික‍ෂාකාරීව බලා සිටීමයි. එවිට ද ළදරුවාගේ චලනයන් ඔබට නොදැනේ නම් හැකි ඉක්මණින් රෝහල වෙත ගොස් වෛද්‍යවරයෙකු හමුවීම අනිවාර්ය වේ. තවද යම් මවක් නිතර නිතර මේ තත්ත්වය අත්දකී නම් නම් පූර්ණ අවධානය යොමුකරමින් වෛද්‍ය උපදෙස් පැතීම අනිවාර්ය වේ.

කුස තුළ ළදරුවාගේ චලනයන් මවට නොදැනීමට බලපෑ හැකි වෙනත් හේතු :

• බොහෝවිට මවගේ කාර්ය බහුල බව හන්දා
• කලාතුරකින් දරුවා මව් කුස තුළ නිදා සිටින විට
• කලලය වෙත ගමන් කරන රුධිර ප්‍රමාණය අවම වීම වැනි යම්කිසි රෝග තත්ත්වයක් මත
• කලාතුරකින් මව් කුස තුළ දරුවා මිය යාම
• මවගේ අසනීප තත්ත්වයන්

මව්වරුන් සැමවිටම ළදරුවාගේ චලනයන් පිළිබඳ නිසි අවධානයෙන් සිටීම අනිවාර්ය වේ. ළදරුවාගේ චලන වාර සටහන් කිරීම සඳහා සායන මගින් වගුවක් ලබා දුන්නද කිසිදු සංකූලතාවයක් නොමැති සාමාන්‍ය තත්ත්වයේ සිටින මව්වරුන්ගේ මානසික තත්ත්වය පිළිබඳව සළකා එම වගු සෑම මවකටම ලබාදීම මේ වන විට නතර කර ඇති අතර අවදානම් මව්වරුන්ට පමණක් එම වගු ලබාදීම සිදු කෙරේ. අවදානම් තත්ත්ව පවතින මව්වරුන් ඒ පිළිබඳව නිසි අවධානය යොමු කරමින් සැළකිලිමත්ව වගුව සටහන් කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.

දරුවාගේ චලනය අඩු වීම මත හෝ දරුවාගේ චලනය සිදු නොවන අවස්ථාවක රෝහලකට මව ඇතුළත් කළ විට දරුවාගේ හෘද ස්පන්දනය පරීක‍ෂණයක් මගින් පරීක‍ෂා කර බැලීම සිදුවන අතරම එම පරීක‍ෂණයේ කිසිදු දෝෂයක් නොමැති නම් දරුවා නිරෝගී බවට යම්තාක් දුරට නිර්ණය වේ. ළදරුවාගේ චලනයන් දැනීම ආරම්භ වූ පසු මවට රෝහලෙන් පිටව යාමට අවස්ථාව සැලසේ. නමුත් මෙම පරීක‍ෂණය මගින් තත්ත්වය අනාවරණය කරගත නොහැකි අවස්ථාවකදී නම් මව ස්කෑන්  පරීක‍ෂණයක් සඳහා යොමු කර ළදරුවාගේ චලනය පිළිබඳව මෙන්ම ළදරුවාගේ වර්ධනය සහ පෙකණිවැල තුළින් සිදුවන රුධිර ගමනාගමනය පිළිබඳවත් පරීක‍ෂා කිරීම සිදුවේ. එසේම මෙම පරීක‍ෂණවල යම් අසාමාන්‍යතාවක් හඳුනාගතහොත් නියමිත දිනට පෙර දරුවා බිහි කිරීමට වෛද්‍යවරුන් නිර්දේශ කරනවා.

— © උපුටා පලකිරීම තහනම්. (වැඩිදුර විස්තර)–

වෛද්‍ය කරුණු සැපයීම සහ අධීක්ෂණය

මෙම ලිපි පෙළෙහි ඇති වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක කරුණු අප වෙත සපයා, ලිපි වල ඇති කරුණු අධීක්ෂණය කර සනාථ කිරීමට අපට සහය වූයේ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ කථිකාචාර්ය සහ ද සොයිසා කාන්තා රෝහලේ ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ, වෛද්‍ය ප්‍රබෝධන රණවීර මහතා විසිනි.

ලිපි සැකසුම හා සංස්කරණය සාරංගි රන්පටබැඳි විසිනි.

අම්මා, මස් මාංශ නොකන එක චූටියාගේ වර්ධනයට බලපායිද ?

මේ වෙද්දී චූටියා හරිම වේගෙන් වර්ධනය වෙනවලු. චූටියා ඉක්මණට අම්මා ළඟට එන්න ඉක්මණටම ලොකු වෙන්න හදනවා මම හිතන්නේ. ඉතිං අම්මා, අම්මාගේ පෝෂණය ගැන හුඟක් හිතන්න ඕනේ නේද? මොකද චූටියාගේ වර්ධනයට අවශ්‍ය හැමදේම එයා ලබාගන්නේ අම්මා ලබාගන්න පෝෂණය හරහා.ඉතිං අම්මා දැන් නම් වැඩිපුර තමන්ගේ ආහාර රටාව ගැන හිතන්නම ඕනේ.

ගැබිනි සමයේ තිස්වන සතිය

සීඝ්‍රයෙන් වැඩෙන බිළිඳාගේ මේ වන විට බර කිලෝ එකකුත් ග්‍රෑම් 319 ක් විතර වෙනවා. ඒ වගේම හිසේ සිට පාදාන්තය දක්වා උස සෙන්ටිමීටර 39.9 ක් පමණ වෙනවා. දැන් බිළිඳාගේ වර්ධනය තව තවත් වේගවත්. මේ වෙද්දී බිළිඳා වටා උල්බ තරලය පයින්ට් එකහමාරක් පමණ ඇති අතර බිළිඳාගේ වර්ධනයත් සමග අවශ්‍ය ඉඩ සැලසීම සඳහා ඒ ප්‍රමාණය අඩු වී යයි. මේ වන විට බිළිඳාගෙන් උල්බ කෝෂය පිරී පවතිනවා. බිළිඳාගේ අත්පා වල සමට යටින් මේදය තැන්පත් වෙමින් නිසි ලෙස වර්ධනය වෙමින් පවතින අතර, සමෙහි රැකවරණය වෙනුවෙන් හටගන්නා සියුම් රෝම මුළු සිරුර පුරාම දැකගත හැකියි. ඒ වගේම බිළිඳාගේ මොළයේ අංග මෙන්ම පටක නිර්මාණය ද සිදුවෙනවා. ඇට මිදුළුවල වර්ධනය වන රතු රුධිර සෛල හා පටක ඔක්සිජන් ලබාදෙමින් අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කරනවා. මේ කාලයේදී බිළිඳාගේ සෛල තුළ යකඩ ගබඩා කිරීමත් ඉතා කුඩා සෛල තුළ කැල්සියම්, පොස්පරස් ගබඩා කිරීමත් සිදුවීම ඇරඹේ.

ඔන්න ඉතිං, අම්මාගේ ජීවිතය තවත් ටිකක් වෙනස් වෙනවා

ඔබේ ගර්භණී සමයේ තෙවෙනි ත්‍රෛමාසිකයේ තමයි ඔබ මේ ඉන්නේ. ඒ කාලයේදී ගර්භණී තත්ත්වයන් සමග මතුවන විවිධ තත්ත්වයන් දැකගත හැකියි. එනම්, කොන්දේ හා උකුලේ වේදනාව මෙන්ම කකුලේ, වළලුකරෙහි ඉදිමීම දක්නට ලැඛෙනවා.

මේ කාලය තුළ පියයුරුවලින් කිරි පිටවීම සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි. දරු ප්‍රසූතියට සතියකට පමණ පෙර කොලස්ට්‍රම් ඔබේ පියයුරුවලින් පිටවීමට පුළුවන. මෙලෙස සිදු වන්නේ ඔබේ කිරි කැටියාගේ බඩ පිරවීමට සැකසෙන මව් කිරි නිෂ්පාදයේ මූලික අවස්ථාව වන අතර මේ සම්බන්ධයෙන් බිය විය යුතු නැත.

මේ කාලයේදී නිදාගැනීමට පහසු ඉරියව්වක් සොයා ගැනීමට ඔබට අපහසුය. පැත්තට, ඇලයට මේ කිසි ආකාරයේ ඉරියව්වකට නිදාගැනීම ඔබට පහසු නොවනු ඇත. එමෙන්ම රාත්‍රියේදී නිරන්තරයෙන් මුත්‍රා පිට කිරීමට සිදුවේ. ඔබ දකින හීන වඩා තීව්‍ර අමතක නොවන ඒවා වේ. ශරීරය සැහැල්ලූ කිරීම හා හුස්ම ගැනීම පහසු කිරීම සඳහා ව්‍යායාම කිරීම මගින් මෙම නින්දේදී ඇතිවෙන අපහසුතාවයන් වළක්වා ගත හැකිවනු ඇත. එමෙන්ම ඉතා සෞම්‍ය සංගීතයට සවන්දීම, හොඳ පොත් කියවීම ඔබගේ මනස සැහැල්ලූ කරගැනීමට උපකාර වේ. මෙවැනි ක්‍රම අනුගමනය කිරීම මගිනුත් ඔබට සුව නින්දක් ලද නොහැකි නම්, දිවා කාලයේ හෝ කෙටි නින්දක් කිහිප විටකදී හෝ ලබාගැනීමට උත්සහ කරන්න.

ගැබිනි සමයේ 30 වන සතිය වන විට ඔබේ පාද හා වළලූකර ඉදිමීම නිසා ගර්භණී වීමට පෙර තිබූ පාද වල ප්‍රමාණයට වඩා ඔබේ පාද විශාල වී පවතී. සමහර විට ඔබ පෙර පැළදි සපත්තුවේ ප්‍රමාණය ද වෙනස් කිරීමට සිදුවනු ඇත. සමහර කාන්තාවන්ට දරු ප්‍රසූතියෙන් පසුව වුවද මෙම පාදවල වෙනස්වීම් සිදුවිය හැක. ගර්භණී අවධියේ සිදුවන හෝමෝනවල වෙනස්වීම් මත සන්ධි ලිහිල් වීම සිදුවන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වඩා පුළුල් හා තරමක් දිගු පාද ඇති වීමට ඉඩකඩ පවතී.

සති 30 වන විට ඔබගේ බර රාත්තල් 23-24 පමණ ප්‍රමාණයකට වැඩිවිය හැක. ගර්භණී සමයේ තෙවන ත්‍රෛමාසිකයේදී ඔබේ නාභිය තරමක් විශාල වන අතර ඔබට තරමක් අපහසුතා ඇති වේ. නමුත් මවක වීමට සිහින දකින බැවින් මෙම අපහසුතා පිළිබඳ කණගාටු නොවේ. ඔබ මේ කාලයේදී නිරන්තරයෙන් ඔබේ කිරි කැටියා පිළිබඳ ස්මරණය කරමින් එය විඳිමින් සිටින අතර එය ඔබේ මානසික තත්ත්වය වෙනස් කරන්නට රුකුලක් වේ. නිතරම සතුටින් සිටිමින් දරු ප්‍රසූතිය සඳහා සූදානම් වීම යහපත් දරුවෙකු බිහි කිරීමට රුකුලක් වේ.

අම්මෙක් වෙන්න යන ඔබ නිර්මාංශ නම් ඔබ දත යුතු  ” නිර්මාංශ ගැබිනි මවගේ පෝෂණය ”

තෙවන ත්‍රෛමාසිකයේ ආරම්භයේ සිටින ඔබේ, බිළිඳාගේ වර්ධනය වඩාත් සීග්‍ර ලෙස සිදුවෙන අතරම මේ කාලය තුළදී පෝෂකාංගවල අවශ්‍යතාව වැඩි වශයෙන් දැනෙනවා. ඒ නිසාම මව නිසි පෝෂණයෙන් සපිරි ආහාර ලබාගැනිම ඉතාම වැදගත්. ප්‍රෝටීන, විටමින් සී, ෆෝලික් අම්ල විටමිනය වගේම යකඩ පමණක් නොවේ කැල්සියම් අවශ්‍යතාවයද ඉතා ඉහළයි. සාමාන්‍යයෙන් මේ කාලය වන විට කලලයේ අස්ථී පද්ධතිය තුළ මිලිග්‍රෑම් 250 පමණ ප්‍රමාණයක් තැම්පත් වන බව පැවසෙනවා. අන්න ඒ නිසාම සෞඛ්‍ය සම්පන්න පෝෂණීය ආහාර වේලක් ගැබිනි මවකට අත්‍යවශ්‍යයි. තෙවන ත්‍රෛමාසිකය තුළ මේ පිළිබඳව ඔබ වැඩි වශයෙන් කල්පනාකාරී විය යුතුය. නිර්මාංශ මවක් වන ඔබ, ප්‍රෝටීන්, යකඩ කැල්සියම් අවශ්‍යතාවය සපුරා ගැනීමට අවශ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව සැලකිලිමත් විය යුතුයි.

නිර්මාංශී මව්වරුන් සඳහා යකඩ ලබාගත හැකි වෙනත් ආහාර ධාන්‍ය වර්ග, තද කොළ පැහැති එළවළු, හො`දින් පිසගත් බිත්තර (ඇතැම් නිර්මාංශ මව්වරුන් බිත්තර ආහාරයට ගන්නා බැවිනි), පරලූ පාන්, නිවිති, මුරුංගා වැනි කොළ වර්ග මෙන්ම ඔබට සායන මගින් ලබා දෙන යකඩ පෙති නිසි ලෙස ලබාගන්න. යකඩ සිරුරට හොඳින් අවශෝෂණය සඳහා විටමින් සී වැදගත් නිසා සෑම ආහාරවේලකටම විටමින් සී අඩංගු දේත් එක් කරගන්න.

මස් හා මාළුවල ඛෙහෙවින් අඩංගු වන විටමින් ඊ12 අඩංගු වුවද නිර්මාංශ මව්වරුන්ගේ ආහාරවේලට විටමින් ඊ12 එක්කර ගැනීම සඳහා වෙනත් මාර්ගයන් අවශ්‍ය වේ. කිරි හා චීස්, හොඳින් පිසගත් බිත්තර, පෝෂක එක් කළ උදෑසන ධාන්‍ය වර්ග, පෝෂක එක් කළ සෝයා බීම, මාමයිට් වැනි යීස්ට් සාරය වැනි දේ මෙන්ම මෙම ආහාරවලට අමතරව විටමින් ඊ12 අතිරේකයක් ලබා ගැනීමද අවශ්‍ය වේ.

නිර්මාංශ ගැබිනි මව්වරුන්ට ප්‍රමාණවත් ලෙස විටමින් D නොලැබී යාමේ අවදානමක් ද ඇති විය හැකිය. ඔබේ ආහාරයට විටමින් D එක්කරගන්න. මස්, මාළු හා බිත්තරවල බහුලව අඩංගු විටමින් D ඔබේ සිරුරට නොලැඛෙන නමුත් සම උදෑසන හිරු එළියට නිරාවරණය කිරීමෙන් ඔබේ සිරුරට විටමින් D නිපදවීමේ හැකියාව තිඛෙනවා. විටමින් D මවට මෙන්ම දරුවාට ද ඉතා වැදගත් වන නිසා, තම ආහාරවේල පිළිබඳ සැලකිල්ලක් නොදක්වන ගැබිනි මව්වරුන් සඳහා විටමින් D අතිරේකයක් ලෙස ලබාගත යුතු බවට වෛද්‍යවරු උපදෙස් දෙනවා. එමෙන්ම නිර්මාංශ මව්වරුන් විටමින් D අඩංගු අමතර ආහාර ලබා ගැනීමේදී ඊට අදාල ලේබලය හොඳින් කියවා එය සත්ත්ව සාර අඩංගු නිෂ්පාදනයක් නොවන බවට තහවුරු කරගැනීමට ද සිහිතබාගන්න.

නිර්මාංශ ගැබිනි මවගේ අහාරවේලට කැල්සියම් එක්කර ගැනීමට කිරි ආහාර ලබා ගැනීම මගින් හැකියාව ලැඛෙනවා.

කැල්සියම් අඩංගු ආහාර :

• පෝෂක එක්කළ සෝයා, බත් සහ ඕට් පානය
• කැල්සියම් සෙට් ටොෆු – මෙය කැල්සියම් ෂල්ෆේට්, පෝෂක එක් කළ සෝයා කිරි සහ දොඩම් යුෂ හෝ වෙනත් ඕනෑම එළවළු වර්ගයක් එක් කර සාදාගන්නා කැල්සියම් සපිරි ආහාරයකි
• තල ඇට සහ තල ඇට අඹරා සදාගන්නා තැවරුමක්
• මාංෂ භෝග (ධාන්‍ය වර්ග)
• දුඹුරු පාන් හා සුදු පාන්
• වියළි පළතුරු
• තද කොළ පැහැ එළවළු

මෙම ආහාරයන්ට අමතරව ඔබේ වෛද්‍යවරයා ගෙන් හෝ පවුල් සෞඛ්‍ය සේවිකාවගෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීමත් වැදගත් වනවා.

ගර්භණී සමයේ නුසුදුසු ආහාර ලෙස විවිධ චීස් වර්ග දැක්විය හැකිය. ලිස්ටීරියා අඩංගු චීස් වර්ග කිසිවක් ගැබිනි මව්වරුන්ට සුදුසු නොවේ. ලිස්ටීරියා මගින් ගබ්සා වීම් හෝ මළ දරු උපත් ඇති විය හැකි අතර අලුත උපන් දරුවාට ද බරපතල රෝගාබාධ ඇති විය හැකියි. එසේම එළවළු තැවරුම් වර්ගවලද ඇතැම්විට ලිස්ටීරියා අඩංගු වීමට ඉඩ ඇති බැවින් ඒවා ගැනීමට පෙර පරීක‍ෂාකාරීවන්න. එසේම සමහර එළවළු තැවරුම්වල බිත්තර අඩංගු විය හැකි අතර, මේ මගින් ක‍ෂුද්‍රජීවී ආසාධනයක් ඇතිවීමේ අවදානමක් ද පවතී.

— © උපුටා පලකිරීම තහනම්. (වැඩිදුර විස්තර)–

වෛද්‍ය කරුණු සැපයීම සහ අධීක්ෂණය

මෙම ලිපි පෙළෙහි ඇති වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක කරුණු අප වෙත සපයා, ලිපි වල ඇති කරුණු අධීක්ෂණය කර සනාථ කිරීමට අපට සහය වූයේ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ කථිකාචාර්ය සහ ද සොයිසා කාන්තා රෝහලේ ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ, වෛද්‍ය ප්‍රබෝධන රණවීර මහතා විසිනි.

ලිපි සැකසුම හා සංස්කරණය සාරංගි රන්පටබැඳි විසිනි.

දැන් චූටියා වැඩ කරන්නේ කාලසටහනකට

ඔන්න අම්මට දැන් පුළුවන් හොඳින් විමසිලිමත්ව චූටියා කුස තුළ ඉඳගෙන මොනවද කරන්නේ කියලා බලන්න. මේ වන විට එයාට හුරුපුරුදු වූ නිදා ගැනීමේත් නැඟිටීමේත් කාල චක්‍රයක් තියෙනවා. චූටියාගේ චලනයන් සිදු වන වේලාවන් එය සිදුවන ආකාරය පිළිබඳව අම්මට දැන් දැනෙනවා. චූටියා රාත්‍රි කාලය හෝ දිවා කාලය හෝ වෙන රටාව අම්මා හඳුනාගත යුතු වෙනවා. යම් අවස්ථාවක චූටියාගේ චලනයන්ගේ අඩුවක් දැනුනොත් නිසි වෛද්‍ය උපදසේ වලට යොමු වෙන්න ඕනේ බව අම්මා මතක තියාගන්න..

ගැබිනි සමයේ විසිනවවන සතිය

මේ වන විට සිරුරේ වැඩි කොටසක් හොඳින් වර්ධනය වී ඇති ඔබේ බිළිඳාගේ බර කිලෝ එකකුත් ග්‍රෑම් 153ක් පමණ වෙනවා. ඒ වගේම හිසේ සිට පාදාන්තය දක්වා උස සෙන්ටිමීටර් 38.6 පමණ ඇති. මේ වන විටත් බිළිඳාගේ පෙනහලූ වගේම මාංශපේශීන් වර්ධනය වෙමින් පවතිනවා. ඒ වගේම සිරුරට සමානුපාතිකව හිස ප්‍රමාණයෙන් විශාල වෙමින් පවතිනවා. බිහිවූ විගස හුස්ම ගැනීම සඳහා පෙනහලූ මේ වන විට සැකසෙමින් පවතී. තවදුරටත් අස්ථී සවිමත් වෙමනි පවතිනවා. ඒ වගේම අක‍ෂි කුහරය තතුළ ඇස චලනය වනවා. ඇටමිදුලූ තුළ රතු රුධිර සෛල නිපදවෙන අතරම සිරුර තුළ මේදය රැස්කරගැනීම මේ වන විටත් සිදු වෙනවා. එමගින් බිළිදාගේ ප්‍රමාණය වැඩිකර ගැනීම සඳහා ශක්තිය ලබාදෙනවා.

ඔන්න ඉතිං, අම්මාගේ ජීවිතය තවත් ටිකක් වෙනස් වෙනවා

පෙර සඳහන් කළ පරිදිම ඔබට යම් යම් අපහසුතා මේ වන විටත් දැනෙනවා ඇති. ඒ අතරින් කෙණ්ඩා පෙරලීම, නිතර නිරත මුත්‍රා පිටකිරීමේ අවශ්‍යතාවය දැනීම, සුව නින්දක් නොලැබීම, නාසයේ තදබදය ඒ අතරින් කිහිපයක්. මේ අපහසුතා යම්තාක් දුරකට හෝ අවම කරගැනීමට ඔබට යම් යම් උපදෙස් පසුගිය ලිපි හරහා අප ලබාදුන්නා.

ගැබිනි මවකට මුහුණ දීමට සිදුවන අපහසුතා අතරින් තවත් එක් දෙයක් වන්නේ මලබද්ධයයි. හොඳින් ජලය පානය කොට, පළතුරු වර්ග, පළා වර්ග ආහාරයට ගැනීම මගින් ඇතැම් මව්වරුන්ට මේ තත්ත්වය වළක්වා ගත හැකි වුවද ඇතැම් මව්වරුන් තදබල ලෙස මේ ගැටලූව හමුවේ පීඩාවට පත්වනවා. මෙහිදී ඔබ වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම වඩාත් වැදගත් වනවා.

ගැබිනි සමයේ තෙවන ත්‍රෛමාසිකය වන විට සාමාන්‍යයෙන් මවගේ බර රාත්තල් 23ක් පමණ දක්වා ඉහළ යයි. නමුත් පෙර කිහිපවිටක්ම සඳහන් කළ පරිදි ඔබේ බර BMI දර්ෂකයට අනුව නිවැරදි මට්ටමේ පවතී නම් ඒ පිළිබඳව කණස්සල් වීම කිසිසේත්ම අවශ්‍ය නොවේ. ඔබේ බර තත්ත්වය අඩු හෝ වැඩි වී ගැටලූකාරී තත්ත්වයක් උද්ගතව පවති නම් වෛද්‍යවරයා ඒ පිළිබඳව ඔබව දැනුවත් කරන අතරම අවශ්‍ය පිළියම්ද යොදනු ලබයි.

අම්මෙක් වෙන්න යන ඔබ දැන සිටය යුතු ”නොමේරූ දරු උපත”

ගැබිනි සමයේ 37 වන සතියට පෙර ළදරුවා බිහිවීම නොමේරූ දරු උපතක් වශයෙන් හැඳින්වේ. නොමේරූ දරු උපත ස්වභාවිකවම සිදු විය හැකි අතර ඇතැම් විට මවගේ හෝ කලලයේ ඇති යම් යම් සංකූලතාවයන් හේතුවෙන් වෛද්‍ය උපදෙස් මත සති 37 පෙර දරුවා බිහිකිරීම සිකළ යුතු වන අවස්ථා ඇත.

ලංකාවේ ඇති පහසුකම් අනුව සති 26ට පෙර බිහිවන දරුවන් ජීවත් කරවීමට ඇති හැකියාව අවම වන අතර එම නිසා සති 26ට පෙර ළදරුවෙකු බිහිවීම ගබ්සාවක් ලෙස හැඳින්වේ. නමුත් වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දියුණුවත් සමගම අද වන විට සති 26න් පසු බිහිවන ළදරුවන් වැඩි දෙනෙකු ජීවත් කරවීමට හැකියාව අප සතුය. එසේම වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දියුණුවත් සමගම මේ සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් තව තවත් සැලසෙන අතරම අද වන විට ඇමරිකාව වැනි දියුණු රටවල සති 22 දී උපත ලබන දරුවන් පවා ජීවත් කරවීමේ පහසුකම් සහිතය. කෙසේ වුවද සති 37 ට පෙර උපදින එනම් නොමේරූ ළදරුවන්ගේ සංකූලතා ඇති වීම ඉහළ වන අතරම සති 30 ට පෙර උපදින ළදරුවන්ගේ දැකිය හැකි සංකූලතාවයන් ඊටත් වඩා වැඩිය.

නොමේරූ ළදරුවන් බිහිවීමට හේතු :

මේ හා සම්බන්ධව නිෂ්චිත හේතුවක් ඉදිරිපත් කළ නොහැකි අතරම පහත සඳහන් හේතු මත මේ තත්ත්වය ඇති වේය යන්න විශ්වාස කෙරේ. එනම්,

• ගැබ් ගෙලෙහි/ගර්භාෂයේ අසාමාන්‍යතා
• ගර්භාෂයට විෂබීජ ඇතුළු වීම (උල්බ කෝෂයට හානිවීම හේතුවෙන්)
• බහුභ්‍රෑණ තත්ත්වයන්
• හදිසි අනතුරු හේතුවෙන්
• මීට පෙර ප්‍රසූති අවස්ථාවන්හිදී නොමේරූ ළදරුවන් බිහිකර තිබීම (මෙවැනි මව්වරුන් අවදානම් මව්වරුන් ලෙස සැළකේ.)

මේ තත්ත්වය ඇති වේයැයි කල් තියා නිගමනයකට ආ නොහැකි වන අතරම පෙර ප්‍රසූති තත්ත්වයකදී නොමේරූ ළදරුවන් බිහිකළ මව්වරුන්ට මේ තත්ත්වය ඇති වීමේ අවධානමක් පවතී. සාමාන්‍ය තත්ත්වයේ සිටන මවකට වුවද මේ තත්ත්වයට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකි වුවත් එය කල්තියා නිගමනය කිරීම අපහසුය.

නොමේරූ ළදරුවන් බිහිවීමේ තත්ත්වය අවම ගැනීමට නම් පෙර ප්‍රසූති අවස්ථාවන්හිදී නොමේරූ ළදරුවන් බිහි කළ මවක් පූර්ව ගර්භණී සායන සඳහා සහභාගී විය යුතු අතරම වෛද්‍යවරයාට සියලූ තොරතුරු සැපයිය යුතුය. එසේම ළදරුවාගේ මරණ පරීක‍ෂණයක් සහ වැදැමහ පරීක‍ෂණ වෙත යොමු කර වාර්තා ලබාගැනීම ඉතා වැදගත් වන්නේ ඊලඟ ප්‍රසූතියේදී ඇති විය හැකි මෙවැනි සංකූලතා අවම කරගැනීමට යම් සහයක් ලැඛෙන බැවිනි.

නොමේරූ ළදරුවන් බිහිවීම වලක්වා ගැනීමට :

• සති 14 සිට දින දහයක් දක්වා ප්‍රතිජීවක ඖෂධ ලබාගැනීම
• මුත්‍රා පරීක‍ෂණ වෙත යොමු වීම
• ගැබ්ගෙලට මැස්මක් යෙදීම (cervix cerclage)
  – පෙර ප්‍රසූති තත්ත්වයන්හිදී දෙතුන් වරක් නොමේරූ දරුවන් බිහිකළ මව්වරුන්ට
  – පළමු ප්‍රසුතියේදී මේ තත්ත්වය ඇති වූයේ නම් ගැබ්ගෙලේ දිග මැන එය අඩුවෙන තත්ත්වයක් ඇති මව්වරුන්ට

• සති 34 දක්වා ප්‍රොජෙස්ටරන් හෝමෝනය ලබාදීම
• පෙර ප්‍රසූති අවස්ථාවලදී ඇති වූ තත්ත්වයන් සළකා බලා සති 16 පෙර ඇස්ප්‍රින් ඖෂධය ලබාදීම. (ඇස්ප්‍රින් භාවිතය පිළිබඳව පෙර ලිපි හරහා දැනුවත් කර ඇත.)

ගැබ්ගෙලට මැස්මක් යෙදීම (cervix cerclage)

ඉහත තත්ත්වයේ අවදානම ඇති මව්වරුන්ට ගැබිනි සමයේ සති 14ත් 20ත් අතර කාලයේදී ගැබ්ගෙලග මැස්මක් යෙදීම සිදු කරයි. ඒ කොන්දෙන් පහළ කොටස නිර්වින්දනය කිරීමෙන් අනතුරුවයි. මෙම ක්‍රියාවේදී දරු ගැබ ගබ්සා වීමට ඇති හැකියාව 1% ප්‍රතිශතයකි. නමුත් ගැබ් ගෙලට මැස්මක් යෙදීම සිදු කළ යුතු අවස්ථාවේ සිදු නොකළහොත් නොමේරූ දරු උපතක අවදානම වැඩි විය හැකිය.

ගැබ්ගෙලට මැස්මක් යෙදීමෙන් අනතුරුව : 

• මවට ප්‍රතිජීවක ඖෂධ හා ප්‍රොජෙස්ටරොන් ලබාදේ
• මව්වරුන් අවම වශයෙන් එක් දිනක් හෝ රෝහලේ රඳවා ගනී
• සති 36දී යෙදූ මැස්ම ඉවත් කෙරේ

නොමේරූ දරුවන් බිහිවීමේ අවධානම මත ගැබ්ගෙලට මැස්ම යෙදූ මවකට ප්‍රසූත වේදනා ඇති වුවහොත් හැකි ඉක්මණින් රෝහල වෙත පැමිණීමට වගබලාගත යුතුය. මන්ද ගැබ්ගෙලට මැස්මක් යොදා තිබියදී දරුවා පිටතට පැමිණුනහොත් ප්‍රසූති මාර්ගය දරුණු ලෙස ඉරී යාමට ලක්විය හැකි බැවිනි.

— © උපුටා පලකිරීම තහනම්. (වැඩිදුර විස්තර)–

වෛද්‍ය කරුණු සැපයීම සහ අධීක්ෂණය

මෙම ලිපි පෙළෙහි ඇති වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක කරුණු අප වෙත සපයා, ලිපි වල ඇති කරුණු අධීක්ෂණය කර සනාථ කිරීමට අපට සහය වූයේ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ කථිකාචාර්ය සහ ද සොයිසා කාන්තා රෝහලේ ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ, වෛද්‍ය ප්‍රබෝධන රණවීර මහතා විසිනි.

ලිපි සැකසුම හා සංස්කරණය සාරංගි රන්පටබැඳි විසිනි.

ඔන්න දැන් චූටියා ඇසි පිය ගහන්න පටන් අරගෙන

අම්මාගේ චූටියා දැන් එයාගේ ඇස් දෙක ඇරලා. පුංචි ඇහි පිය නටවන්න එයා දැන් දන්නවා. අම්මට ඉවසිල්ලක් නෑ නේද? කාලය ඉක්මණින්ම ගෙවිලා යාවි. චූටියා අම්මාගේ තුරුලට එන දවස ඉක්මණින්ම ළඟා වේ. ඇත්තටම කිව්වොත් අම්මට තව බලාගෙන ඉන්න වෙන්නේ සති කීපයයි. මොකද අම්මගේ දෙවන ත්‍රෛමාසිකයත් අවසන්. චූටියාගේ අවශ්‍යතා වගේම අම්මට අවශ්‍ය දේවල් ටිකෙන් ටික සූදානම් කරගනිද්දී ඒ කාලය ගෙවිලා යනවා අම්මට දැනෙන එකක්වත් නැහැ.

ගැබිනි සමයේ විසිඅටවන සතිය

සීග්‍රයෙන් වර්ධනය වන බිළිඳාගේ පුංචි ඇස් පිය ගසන්නට දැන් හැකියි. පෙනීම මේ වන විට තව තවත් වර්ධනය වී ඇති අතරම මවගේ උදරය හරහා පැමිණෙන ආලෝකය දැකගන්න බිළිඳාට හැකියි. ඒ වගේම කුඩා මොළයේ බිලියන ගණනින් නියුරෝන සැකසෙන අතරම උපතින් පසු බාහිර ලෝකයට හුරුවීම සඳහා අවශ්‍ය මේද එක්රැස්කිරීම මේ වන විටත් සුද්කරයි. බිළිඳාගේ බර දැන් ග්‍රෑම් 1005ක් පමණ වේ. හිසේ සිට පාදාන්තය දක්වා උස සෙන්ටිමීටර 37.5ක් පමණ වේ.

බිළිඳාට ඉක්කා ඇති වන ආකාරය මවට දැනෙන අතරම ඒ තත්ත්වය අවිධිමත් ප්‍රාචීරයේ සංකෝචනයන් හේතුවෙන් සිදුවේ. ඇතැම් බිළිදුන්ගේ දිනකට කිහිපවිටක්ම ඉක්කා ඇති වීම දැනිය හැකි වුවද ඇතම් බිළිඳුන් එසේ නොවේ. එසේම මේ වන විට බිළිඳා නින්ද සහ අවධි වීම ක්‍රමානුකූල රටාවකට සිදුකරයි. බිළිදාගේ හිස තව දුරටත් වර්ධනය වන අතරම පෙනහලු වාතය සමග හුස්ම ගැනීමට හැකි පරිදි සැකසී ඇත.

ඔන්න ඉතිං, අම්මාගේ ජීවිතය තවත් ටිකක් වෙනස් වෙනවා

මේ ඔබේ දෙවන ත්‍රෛමාසිකයේ අවසාන සතියයි. මේ වන විට හුස්ම ගැනීමට යම් අපහසුතාවයක් ඔබට දැනෙනු ඇත. එනම් කෙටි හුස්මයි. මේ තත්ත්වය ගර්භාෂය විශාල වීමත් සමගම මහා ප්‍රාචීරය වෙත ඇති වන පීඩනය වැඩි වීමත් සමගම ඔබට ඇති වන තත්ත්වයකි. එය ගැබිනි සමයේ සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි.

මේ වන විට දරුවාගේ චලන වාර පිළිබඳ යම් අවබෝධයක්/ මතකයක් තබාගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. මන්ද යම් හෙයකින් ඔබට දරුවාගේ චලන වාර ගණන පිළිඳව සැකයක් මතු වුවහොත් ඒ පිළිබඳ වෛද්‍යවරයාට පැවසීමේදී පෙර චලනයන් පිළිබඳව අවබෝධයක් තිබීම ගැටලලුව නිරාකරණය කරගැනීමට සහය වනු ඇත.

මේ වන විට මවගේ බර වැඩිවීම රාත්තල් 20ත් 21ත් අතර ප්‍රමාණයක් විය හැකියි. මේ තත්ත්වය මත සිරුරේ ගුරුත්ව කේන්ද්‍රය වෙනස් වීම නිසා ඔබේ කොන්දේ වේදනාව මින් ඉදරියටත් පවතිු ඇත.

ගැබිනි සමයේ  තෙවන ත්‍රෛමාසිකය ගත කරන ඔබට ”මාතෘ සායන හරහා ඉටු වන සේවාව”

ශ්‍රී ලංකාව තුළ ගැබිනි සමයේ තෙවන ත්‍රෛමාසිකය ලෙස ගැනේනේ සති 28 සිට 42 දක්වා කාලයයි. ගැබිනි මවකට රජයේ සායන හා රෝහල් මගින් මෙන්ම පෞද්ගලික අංශයේ රෝහල් හා සායන මගින් ද සේවාවන් රැසක් ඉටුකරයි. සෑම ගැබිනි මවක්ම නියමිත දිනයට සායනය සඳහා සහභාගී වීම අනිවාර්ය වන්නේ මවගේ මෙන්න කුස තුළ වැඩෙන දරුවාගේද යහපත වෙනුවෙන්මය.

එමෙන්ම දරුවාගේ චලනය අඩුවීම හෝ වෙනයම් හදිසි තත්ත්වයක් මතු වුවහොත් වහාම රෝහල වෙත පැමිණීමට මව්වරුන් වගබලාගත යුතුය. මන්ද මේ කාලය තුළදී යම් හේතුවක් මත දරුවාගේ ප්‍රසූතිය සිදුවුවහොත් දරුවා ජීවත් කළ හැකි සම්භාවිතාව 90%ටත් වැඩි බැවිනි.

මෙතැන් පටන් පහත දැක්වෙන කරුණු පිළිබඳව ගැබිනි සමයේ තෙවන ත්‍රෛමාසිකය ගතකරන මව්වරුන්ගේ පූර්ණ අවධානය යොමු කළ යුතුය. එසේම නිවැරදිව සායන සහ පරීක‍ෂණවලට සහභාගී වී අවශ්‍ය ඖෂධ සහ නිසි වෛද්‍ය උපදෙස් කරා යොමුවිය යුතුය.

ගැබිනි සමයේ සති 28වන විට සෑම මවක්ම පහත කරුණු සිදුවී ඇත්දැයි සැලකිලිමත් විය යුතු අතරම එසේ නොමැති නම් වෛද්‍යවරයා සමග ඒ පිළිබඳව සාකච්ඡා කරන්න.

• ගැබිනි සමයේ සති 28දී රුධිරගත හිමොග්ලොබින් ප්‍රමාණය හා රුධිර ඝනය පරීක‍ෂා කිරීම
• පෙර සිදු කළ OGT පරීක‍ෂණය ප්‍රතිඵලය ඍණ වූ මව්වරුන් නැවතත් සති 28දී එම පරීක‍ෂණයට මුහුණ දිය යුතුය.
• Rh ඍණ මව්වරුන් ඇන්ටි බොඩි පරීක‍ෂණය සඳහා යොමුවිය යුතු අතරම අවශ්‍යතාවය මත ඇන්ටි ඩී (Anty D) ඖෂධය ලබාදීම
• යම් යම් සංකූලතා පවතින අවදානම් මව්වරුන්ට තෙවන ත්‍රෛමාසිකයේ ආරම්භයේ සිට කලල වර්ධනය හා රුධිර ගමනා ගමනය පිළිබඳව මැන බැලීම සඳහා අවශ්‍ය ස්කෑන් පරීක‍ෂණ ඇරඹීම
• සෞඛ්‍ය සේවා නිළධාරී කාර්යාලය මගින් මෙතැන් සිට සති 36 දක්වා සති දෙකකට වරක් මව්වරුන් පරීක‍ෂාවට ලක්කෙරෙන අතරම එතැන් සිට සතියකට වරක් (මෙසේ පරීක‍ෂා කිරීම මවගේ තත්ත්වය අනුව වෙනස් වේ) පරීක‍ෂා කිරීම සිදු කෙරේ.

රජයේ සායන හා රෝහල් හරහා ගැබිනි සමය පුරාම අත්‍යවශ්‍ය වෛද්‍ය සේවාවන් නොමිලේම ලබාදෙන අතරම තෙවන ත්‍රෛමාසිකය තුළදී ගැබිනි මවට සැලසෙන තවත් සේවාවන් මෙසේය.

රජයේ රෝහල් මගින් පැවැත්වෙන පූර්ව ප්‍රසව උපදේශන පන්ති හරහා තෙවන ත්‍රෛමාසිය ගත කරන මව්වරුන් පහත කරුණු පිළිබඳව දැනුවත් කරයි. මේ සඳහා මව සහ පියා දෙදෙනාම සහභාගී කරවා ගනී.

• රෝහල් ගතවීමේදී අවශ්‍ය දේ
• ළදරු ඇඳුම් පිළිබදව
• ප්‍රසවයේ ලක‍ෂණ
• දරුවා ලැඛෙන ක්‍රමය පිළිබඳව
• මව්කිරි දීම පිළිබඳව
• දරුවා නෑවිම පිළිබඳව
• ප්‍රසවයෙන් පසු ඇතිවන පසු ප්‍රසව සංකූලතා පිළිබඳව
• පවුල් සංවිධාන ක්‍රම පිළිබඳ
• දරුවා සහ මවගේ පෝෂණය පිළිබඳව
• පූර්ව ළමා විය සංවර්ධනය පිළිබඳ ඇතුළු ඉතා වැදගත් කරුණු

තෙවන ත්‍රෛමාසිකයේදීද නොමිලේ යකඩ, කැල්සියම්, විටමින් සී සහ පණු ඛෙහෙත් මෙන්ම ගැබිනි මවගේ පෝෂණය උදෙසා ත්‍රිපෝෂ ලබාදීම ද සායනය හරහා සිදු කෙරේ. නමුත් දියවැඩියාව තත්ත්වයෙන් පෙලෙන මව්වරුන් ත්‍රිපෝෂ ආහාරයට ගැනීම කිසිසේත්ම සුදුසු නොවන බව තරයේ සිහිතබාගත යුතුය.

මාතෘ සායන හරහා මවක් සෑම මසකම පරීක‍ෂාවට ලක් කෙරේ. ගැබිනි සමයේ අවසානය ලංවෙන විට මසකට දෙවරක්ද ප්‍රසූතියට දින ආසන්නයේදී සතියට වරක්ද වශයෙන් මව්වරුන් පරීක‍ෂාවට ලක්කෙරේ. එහිදී සෑම සායනයකදීම කලලයේ වර්ධනය මැන බැලීම, මුත්‍රාවල ප්‍රෝටීන්, රුධිර පීඩනය පරීක‍ෂාව සිදුකෙරේ.

— © උපුටා පලකිරීම තහනම්. (වැඩිදුර විස්තර)–

වෛද්‍ය කරුණු සැපයීම සහ අධීක්ෂණය

මෙම ලිපි පෙළෙහි ඇති වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක කරුණු අප වෙත සපයා, ලිපි වල ඇති කරුණු අධීක්ෂණය කර සනාථ කිරීමට අපට සහය වූයේ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ කථිකාචාර්ය සහ ද සොයිසා කාන්තා රෝහලේ ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ, වෛද්‍ය ප්‍රබෝධන රණවීර මහතා විසිනි.

ලිපි සැකසුම හා සංස්කරණය සාරංගි රන්පටබැඳි විසිනි.