අද බොහෝ මව්පියන් නගන චෝදනාවක් තිබෙනවා. ඒ තමයි අපේ දරුවන් අන්තර්ජාලයට ඇබ්බැහි වෙලා කිසිම දෙයක් වෙනුවෙන් කාලයක් වෙන් කරන්න කැමැති නැහැ. “හැම තිස්සේම ‍ඉන්ටර්නෙට් එකේ…” මේ චෝදනාව අද හැම පවුලකටම බලපාන තත්වයක්.ඇත්තටම දරුවන් මේ තත්වයට පත් වීමට බලපාන හේතු තිබෙනවා.

ඉස්සර කාලයේ පවුලක් අතර බොහොම සමීප සම්බන්ධතාවයක් තිබුණා. ඊට බලපාන ලද එක් හේතුවක් තිබෙනවා. අද වගේ විද්‍යුත් සන්නිවේදන තාක්ෂනයක් එදා තිබුනේ නැහැ. තොරතුරු බෙදා හැරුනේ ගමේ කඩපිලේ… නාන තොටුපොලේ.. මේ වගේ පොදු තැන්වලයි. ඒ විදිහට පෙරා ගත්තු තොරතුරු නිවසේ උදවිය අතර හුවමාරු වුනා. ඒ වෙනුවෙන් බොහෝ වේලාවට වෙන්වුනේ රෑ ආහාරය බුක්ති විදින අවස්ථාවයි. අද මේ අවස්ථාව පවුලකට අහිමි වෙලා. රාත්‍රි ආහාරය වුනත් ඔවුන් වෙන් වෙන්ව බුත්ති විදින්නත් එක හේතුවක් තිබෙනවා. සේරටම වඩා මුලට එන්නේ අන්තර්ජාලයේ සැරිසැරීමයි. ඉතින් අපි මේ තත්වයෙන් දරුවන් මුදවා ගන්නේ කොහොමද…?

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වැනි රටවල කුඩා දරුවන්ට තාක්ෂණ මෙවලම් දෙන්නේම නැහැ.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වයස අවුරුදු පහට අඩු දරුවන්ටට තාක්ෂණ මෙවලම් හසුරුවන්නට අවසරයක් ඇත්තේම නැහැ.ඔවුන් ඒ තරමටම දරුවන්ගේ මානසික තත්වය ගැන උනන්දුවක් දක්වනවා. මේ කාලයේදී දරුවන්ට තාක්ෂණ මෙවලම් සමග ගණුදෙණු කිරීමට අවසර ලබා දීම අහිතකර තත්වයක් විදිහ ඔවුන් පෙන්වා දෙනවා.

සතා නපුරු නම් පෝෂණය කරන්න එපා…

2005 වසරේ මාක් සකර්බර්ග්ගේ ෆේස් බුක් ආයතනයට සම්බන්ධව කටයුතු කළ චමත් පලිහපිටිය අද ලෝක ධනවතුන්ගේ ලැයිස්තුවට එක්ව සිටින ශ්‍රි ලාංකිකයෙක්. ඔහු මුහුණුපොත ගැන දක්වන්නේ එතරම් සුබවාදී ආකල්පයක් නොවෙයි. විශේෂයෙන් දරුවන් මුහුණුපොත පරිශීලනය කිරීම ඔහු අනුමත කරන්නේ නැහැ. චමත් පලිහපිටිය සඳහන් කරන විදිහට ෆේස්බුක් කියන්නේ “ඩෝපමින් උත්තේජන” (dopamine driven feedback loops) ප්‍රතිචාර චක්‍රයක් බවයි. මුහුණුපොත සමග ගණුදෙණු කරන විට Likes, Comments, Hearts, Thumbs Up වැනි බෙදා හදා ගැනීම් නිසා ඇබ්බැහි වීමට සමාන රසායනයන් මොළයෙන් නිදහස් වෙන බවයි. ඒ නිසා නැවත නැවත මේ ප්‍රතිචාර මතම යැපෙන නිසා මේ පුරුද්දෙන් මිදීම අවශ්‍ය බැව් ඔහු පෙන්වා දෙනවා. ෆේස්බුක් සමාජ ජාලයේ ප්‍රවර්ධනයට අත් හිත දුන් තැනැත්තෙක් විදිහට ඔහු විසින්ම මෙම ප්‍රකාශය කිරීම මහත් සේ ආන්දෝලනයට තුඩු දුන්නා ඒත් ඔහුගේ අදහස වෙන්නේ ” යම් සතෙක් නපුරු නම් , අනර්ථකාරී නම් අපි ඒ සතා පෝෂණ්‍ය කළ යුතුද යන්නයි. එහෙම නැත්නම් අපි එයින් ඉවත් විය යුතුයි. ඒ විතරක් නොවෙයි, අපි ඉවත්වීම සමග ඒ වෙනුවෙන් විකල්ප සෙවීමත් වැදගත්…”

සීමාව දන්නෙත් නැහැ…

අද බොහෝ දරුවන් විද්‍යුත් තාක්ෂණය ඔස්සේ යා යුතු සීමාවන් ගැන දැනීමක් නැහැ. අලුත් පරම්පරාව මෙන් වැඩිහිටි පරම්පරාවට මේ කුසලතාවය නැති නිසා ඔවුන්ටත් දරුවන්ට සීමාවන් කියා දීමට හැකියාවක් නැහැ. ඒ නිසා අද අන්තර්ජාලය ඔස්සේ විවිධ අපහසුතාවයන්ට පත් වුන දරුවන් සිටිනවා. ඒ නිසා දෙමව්පියන් විදිහට ඔබ නිතරම දරුවන්ගේ කටයුතු වෙනුවෙන් දැණුවත්බව ලබා සිටීම වැදගත්.

දරුවන් හුදෙකලා කළ යුතු නැහැ..

අද හැම පවුලකම සිටින්නේ දරුවන් දෙදෙනෙක් එහෙමත් නැත්නම් එක්කෙනෙක්. ඒ නිසා සහෝදර සමාගමක ඇසුර දරුවන්ට නැහැ. ඔවුන් නිතරම හුදෙකලා පිරිසක් බවට පත්ව සිටිනවා. නිවසේ තමාගේ ඇසුරට සිටින්නේ සේවකයෙක්. සමහර විට කිසිම කෙනෙක් නැතිවෙන්නත් පුලුවන්. අම්මා තාත්තා දෙන්නාම රාජකාරි කටයුතුවල නිතර නිසා දරුවන් නිවසේ හුදෙකලා වුනාම ඔවුන්ට කුමන හෝ මගක් කාලය ගෙවන්න අවශ්‍යයි. ඒ නිසා අන්තර්ජාලය සමග සම්බන්ධතාවය ගොඩ නගා ගැනීමට දරුවන් ඉබේටම යොමු වෙනවා. කාලයත් සමග මේ මාධ්‍ය ගණුදෙණුව ඉතාම අහිතකර විදිහට දරුවන්ට බලපානවා.

නිතරම දරුවන් සමග ඉන්නදෙමව්පියන් විදිහට ඔබ නිතරම දරුවන් සමග සිටින්න. ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවයන් විමසා සිටින්න. තොරතුරු බෙදා හදා ගන්න. දරුවන්ගෙන් ඔබ දුරස්ථ වූ විට ඔවුන්ගේ හිතේ ඇති වෙන හුදෙකලා බව නිසා කුමන හෝ අන්දමකින් මෙම හිස්තැන පුරවා ගැනීමට දරණ උත්සාහය නිසා දරුවන් නොදැනීම මෙම සමාජාල වෙත ඇබ්බැහි වීමට ඉඩ තිබෙනවා.

හොඳ වගේම නරකත් තිබෙනවා…

අන්තර්ජාලය සහ සමාජ ජාල මගින් යහපත් වගේම අයහපත් ප්‍රතිඵල ඇති වීමට තිබෙන ඉඩ කඩ ගැන දරුවාටත් කියා දෙන්න. යම් වයස් සීමාවකදී වුනත් දරුවන්ගේ අධ්‍යාපණික කටයුතු වෙනුවෙන් මෙම ජාල පහසුකම් වඩාත් වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කළත් එයින් අනර්ථකාරී ප්‍රතිඵලත් ලැබෙන්නනට තිබෙන හැකියාව ගැනත් දරුවාට අවබෝධ කර දීම ඉතාම වැදගත්.

අද ලෝකය පුරාම මේ පිළිබදව විශේෂ අවධානයක් යොමු වෙමින් තිබෙනවා. යුරෝපා සංගමයට අයත් රටවල වෙසෙන වයස අවුරුදු දාසයට අඩු දරුවන් සිය පණිවුඩ හුවමාරු ජාලය භාවිත කිරීම තහනම් කිරීමට WhatsApp ජාලය කටයුතු කරමින් සිටී. බී.බී.සී පුවත්සේවයේ සඳහන් අන්දමට වර්තමානයේ පවතින ක්‍රමය අනුව, වට්ස්ඇප් ජාලයට සම්බන්ධවන පුද්ගලයන්ගේ වයස විමසීමක් සිදු නොවන අතර, ඔවුන්ගේ Facebook හෝ Instagram ගිණුම්වලින් තොරතුරු විමසා බැලීමක් ද සිදු නොවේ. යුරෝපා සංගමයේ නව විධිවිධානයන්ට අනුව සිය සමාජ ජාලය ඔස්සේ තොරතුරු බෙදාගැනීම පිණිස අනුමැතිය දිය හැකි සිය දෙමව්පියන්ගෙන් කෙනෙකු හෝ භාරකරුවකු නම් කරන මෙන් ෆේස්බුක් සමාගම වයස අවුරුදු 13ත් 15ත් අතර දරුවන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියි මේ නිසා දරුවන් මාධ්‍යජාල පරිශීලනයේදී වඩාත් සුරක්ෂිත විය හැකි බව ඔවුන්ගේ අදහසයි.

පසුගිය දිනක බී.බී.සී පුවත් සේවයේ පළ වී තිබුන පුවතක් ඔබත් කියවන්නට ඇති. තම දෙමව්පියන් සමග බාලි දූපත් සංචාරයේ යෙදෙන්නට සිටි පවුලක දරුවෙක් තනියම බාලි දූපතට ගිය බව ඒ පුවතයි. ඔහුගේ වයස අවුරුදු 12 යි. ඔහු මේ තීරණය ගෙන ඇත්තේ  මුලින් පොරොන්දු වුන විදිහට දෙමව්පියන් විසින් එම සංචාරය කිරීම මග හැර ඇති නිසා බවත් පළ වී තිබුණා.මෙහි තවත් පැත්තක් වුනේ ඒ දරුවා මව්පියන්ගේ ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පතෙන් මුදල් හොරෙන් ලබා ගෙන මෙම සංචාරය තනිවම යෑමයි. ඔහු විදේශ ගමන් සේවය පවා නොමග යවා තිබෙනවා.

මේ පුවත උලුප්පා දැක්වීම නිසා සිදුවීම් දෙකක් සිද්ධ වෙනවා. ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී දරුවන් සිතන්නේ ඔහු වීරයෙක් බවයි. ඒ වගේම මෙම ගමන වෙනුවෙන් ඔහු අනුගමනයට කරන ලද ක්‍රමවේදයන් ඉස්මතු කිරීම නිසා දරුවන්ටත් එවැනි තීන්දු තීරණ ගැනීමට හොඳ අවස්ථාවක්. එහෙමනම් අපි දෙමව්පියන් විදිහට මේ ගැන හිතන්නේ කොහොමද…?

දරුවන් ඉල්ලන හැම දෙයක්ම දෙනවාද…?

 බාල කාලයේදී දරුවන් ඉල්ලන හැම දෙයක්ම ඔබ ඇත්තටම ලබා දෙන්නේ ඔවුන්ට තිබෙන ආදරය නිසයි.සමහර විට එය දරුවාට අනවශ්‍ය දෙයක් වෙන්නත් පුලුවන්. එහෙත් ඔහුගේ ඇඩිල්ලට, පොලවේ හැපිල්ලට බියෙන් ඔබ දරුවාගේ එම ඉල්ලීම ඉටු කරනවා. සමහර විට මේ අවස්ථාවන්හිදී දෙමව්පියන් විදිහට ඔබ ආර්ථික වශයෙන්ද දුෂ්කරතාවයන් විඳ දරා ගෙන දරුවාගේ ඉල්ලීම ඉටු කරනවා විය හැකියි. ඒ නිසා දරුවා ඉල්ලන හැම දෙයම නොව නිතරම ඔහුට අවශ්‍ය දෙය පමණක් ලබා දෙන්න.

බැහැ කිව්වාට අහන්නේ නැත්නම්…

ඔබට එය අනවශ්‍ය දෙයක් ලෙසින් හිතුනත් දරුවා හිතන්නේ එය තමාට අවශ්‍ය බවයි. එය දරුවන්ගේ ස්වභාවයයි. ඒ නිසා සෘජු ලෙසින්ම දරුවාගෙන් ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂෙප නොකොට එහි තිබෙන අනවශ්‍යතාවය ඔවුන්ට පෙන්වා දෙන්න. එය දරුවාට ඒත්තු යන විදිහට මිසක දැඩි සේ ප්‍රතික්ෂෙප ස්වරයෙන් නොකියන්නත් වග බලා ගන්න. එසේ නොමැතිව ඔබ දරුවාගේ ඉල්ලන ඉල්ලන හැම දෙයම ඉවක් බවක් නොතබා ඉටු කරන විට අනාගතයේදී ඔහු සුපිරි මෝටර් රථයක් ඉල්ලා කරදර කළොත් එයත් මිළට ගැනීමට සිදු වේවි.එවන් ඉල්ලීමක් ඉටු කිරීමට ඔබට නොහැකි බව ඔහු තේරුම් ගන්නේ නැත. ඊට හේතුව බාල කාලයේ පටන්ම ඉල්ලන හැම දෙයින්ම ඔවුන් පෝෂණය වූ නිසයි.

ආදර්ශමත් සාහිත්‍යය දරුවන්ට ලබා දෙන්න..

 බාල කාලයේ පටන්ම දරුවා වෙනුවෙන් ආදර්ශමත් චරිත කථා සහ සාහිත්‍ය වෙනුවෙන් අවස්ථාව ලබා දෙන්න. සමාජයේ දඩබ්බරයන් ඔවුන් විසින්ම වැනසෙන බව පහදා දෙන්න. ඉස්සර කාලයේ අත්තම්මා, අම්මා දරුවා තමාගේ උකුලේ තබා ගෙන කියා දෙන “කොටියා ආවා” කියා මිනිසුන් රවටා අසීරුවට පත් වීම , අනවශ්‍ය ලෙසින් කථාවට ගොස් ඉබ්බා විනාශ වීම වැනි පුංචි පුංචි කතාන්දර දරුවන්ගේ චරිත සංවර්ධනයට බෙහෙවින් හේතු වුණා. ඒ වගේම

“සිරිමත් මගෙ සකි
යහපත් ළමයෙකි …”

වැනි දරුවන්ගේ යහගුණ ඉස්මතු කරන කවි නිරන්තරවම ඔවුන්ට කියා දෙන්න.

වැරැද්දේ ආදීනව පහදා දෙන්න..

 අම්මා , තාත්තා ‍කියන දේ නාහන දරුවා අනාගතයේදී අසීරුතාවයට පත් වෙන බව ඉතාම තදින් දරුවන්ට කියා දෙන්න. මෙවන් සමාජ සිද්ධියකින් පවා ඒ ගැන පැහැදිලිව කියා දීමට පුලුවනි.දරුවන් චරිත අනුකරනයට ඉතා කැමැත්තක් දක්වන පිරිසකි. මඩොල්දූවේ ජින්නා ගේ චරිතය තමාට ආරෝපනය කර ගැනීමට , අඹයහළුවෝ හි චරිත වීමට දරුවන් කැමැත්තක් දක්වති. අවදානම් කටයුතු ගැන විමසිල්ලෙන් සිටින දරුවන් සිටිති. ඔස්ට්‍රෙලියාව වැනි රටවල හැරී පෝටර් ප්‍රබන්ධ පවා දරුවන්ට නුසුදුසු බව පිලිගෙන එම සාහිත්‍යයට පවා තහංචි පනවා ඇති රටකි. ඒත් මේ දරුවාද ඔස්ට්‍රෙලියානු ජාතිකයෙක් වීම තුලින් පෙනෙන්නේ ඔහු ඉදිරියේ ඇති අවදානම ගැන නොතකා මෙම වැරැදි කටයුත්ත වෙනුවෙන් යොමු වී ඇති බවයි. ඒ නිසා දරුවන්ට ඔබ කියා දිය යුත්තේ ඔහු වීරයෙක් නොව අකීකරු සහ වංචා සහගත දරුවෙක් බවයි. මෙම කටයුත්ත පිටුපසින් තිබෙන අවදානම සහ වැරැදි සහගත බව දරුවන්ගේ මනසට කා වදින අන්දමින් කියා දීම ඉතාම වැදගත් වෙනවා.

දරුවා ගැනත් විමසිල්ලෙන් සිටින්න..

 දරුවා මව්පියන් සමග අමනාපව බාලි දිවයිනට පිටත්වීම තෙක් ඔහු බොහෝ දේ සැලසුම් කරන්නට ඇති. මව්පියන් සමග බහින් බස් වීමක් සිදු වීම සහ එහිදී දෙපාර්ශවයේම ප්‍රතිචාර මෙතැනදී වැදගත්. දරුවා ආවේග සහිත නම් ඔහු පිළිබඳව මව්පියන් වඩාත් පසුවිපරමින් සිටිය යුතුව තිබුණි. ඔහුගේ හැසිරීම තුලින් ඔහු සැරසෙන්නේ කුමකටද බව ඒත්තු ගැනීමට තිබුණි. එමෙන්ම මෙම සංචාරය කල් තැබීමට වූ හේතු සාධාරණීයකරනය කිරීමෙන් දරුවා අස්වසන්නට තිබුණි. එහෙත් මව්පියන් එතෙක් මෙතෙක් කිසිවක් දැන නොසිටියා යනු ඔවුන්ගේ පාර්ශවයෙන්ද යම් දුර්වලතාවයක් වීමට තිබුණි. තවත්  ඔහු බාලි දිවයිනට යෑම අනතුරක් නොමැතිව සිදු වුනත් එසේ නොවුනා නම් විය හැකි බොහෝ දේ තිබුණි. මේ තරම් තීන්දුවක් ගැනීමට ආවේඝ තිබෙන දරුවෙක් ගැන මීට වඩා විමසිල්ලෙන් සිටිමත් වැදගත්.

කළ හැකි දේ පමණක් කියන්න

 දෙමව්පියන් වශයෙන් ඔබ නිතරම දරුවාට යම් ආශ්වාදයක් , විනෝදයක් ලබා දෙන කටයුත්තක් සංවිධානය කරනවා නම් එහි සියල්ලම සැලසුම් කිරීමෙන් පසුව ඔවුන්ට කියන්න. එසේ  නොමැතිව දරුවන්ගේ මනසේ සිහින පමණක් ගොඩ නැගීම එතරම් සුදුසු නැත.මනසේ මවා ගත් සුන්දර සිහිනය ඉටු නොවෙන විට දරුවන් විදිහට ඔවුන්ටත් යම් පසුතැවිල්ලක් ඇති වීම සාධාරනයි. ඒ නිසා නිතරම බො‍රු පොරොන්දු ලබා දීමෙන් වලකින්න. කළ හැකි දෙය පමණක් කියන්න.

පුංචි දරුවෝ කියන්නේ දැනුම් තේරම් ඇති අය නම් නෙවෙයි. ඔවුන් කාගෙවත් පාලනයකින් තොරව බොහොම නිදහසේ ඔවුන්ගේ වැඩ කටයුතු වල නිරත වෙන පිරිසක්. ඒත් හැමදාමත් ඔවුන් ජිවත් වෙන්නේ අම්මා තාත්තා ලගම පමණක් නොවෙයි. ඔවුන්ට නෑදෑ හිතමිතුරන් හා සමග ගැටෙන්නට අනිවාර්යෙන්ම සිදු වෙනවා. තමන්ගේ අම්මා තාත්තා ළඟ කොයි විදියට හිටියත් පිරිසක් අතරට යද්දී අපේ දරුවන්ට යම් සංයමයක් තිබිය යුතුමයි. අන්න ඒ නිසාම මේ කරුණු කීපය ගැන මව්පියන් දන ගත යුතුමයි කියලා parenting.lk අපිට හිතුණා.

01) දරුවාට සුදුසු ඇඳුමක් අන්දන්න

පුංචිම පුංචි දරුවෙක්ට හැර සාමාන්‍යයෙන් දුවලා පැනල සෙල්ලම් කරන පුංචිම දරුවෙක්ට උනත් පිරිසක් අතරේ ඉන්නවා නම් සුදුසු ඇඳුමක් ඇන්දවීම අනිවාර්යයි. දරුවා තාම පොඩියිනේ, අනික හරිම රස්නෙයි. ඒ නිසා උඩ ඇඳුමක් ඕනේ නැ, ඇතැම් විට ඔබ හිතන විදිය වෙන්න පුළුවන්. ඒත් අම්මා තාත්තා සමග නිවසේ රැදෙන විට පවා දරුවාට සුදුසු ඇඳුමක් ඇන්දවීම වඩාත් සුදුසුයි. උණුසුම් දිනයකදී නම් උර පටි සහිත කපු රෙද්දෙන් නිම වූ ඇඳුමක් ඔබට තෝරා ගත හැකියි. එසේම මේ දුවටද පුතටද කියා වෙනසක් තිබිය යුතු නැත.

02) පිරිසක් ඉදිරියේ හැසිරෙන ආකාරය කියා දෙන්න

අපි කවුරුත් කැමති අපේ දරුවන්ට කොයි කවුරුත් ආදරය කරනවට. ඒ වගේම අපේ දරුවන්ගේ වැරදි අඩුපාඩු කතා කරනවා අහන්න අපි කොයි විදියකටවත් කැමති නැ. ඒ වගේම තවත් දරුවෙක් එක්ක අපේ දරුවා සංසන්දනය කරනවට අපි කැමතිත් නැ. ඒ විතරක් නෙවෙයි, අපේ දරුවෝ නිසා අපිව අපහසුතාවයට පත් වෙනවට අපි කැමතිත් නැහැ.

මෙන්න මේ නිසාම අපි අපේ දරුවන්ට ඒ දේවල් ගැන කියල දෙන්න ඕනේ. ලස්සනට ඉන්න, ලස්සනට කන්න බොන්න, ලස්සනට කතා බහ කරන්න, අනෙක් අයට හිරිහැරයක් නොවෙන විදියට ඉන්න, කාගේත් හිත දිනාගෙන ආදරය ලබාගන්න. අපි මෙහෙම කියද්දී මව්පියන් විදියට ඔයාලට හිතෙන්න පුළුවන් “අපේ දරුවට කාගෙවත් ප්‍රසාදයක් මොකටද?” කියලා. ඒත් මතක තියාගන්න, දරුවෝ හැමදාම ජිවත් වෙන්නේ අපිත් එක්කම නෙවෙයි. එයාලා සමාජයට යනවා. ඒ තැන්වලදී ඔවුන් ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ සාමුහිකවයි. එයාලගේ කාර්යයන් බාධාවකින් තොරව සුහදව කරගන්න නම් මේ කියූ යහ පැවැත්ම පුංචි කලේ ඉඳලම දරුවෙකු තුළ වර්ධනය කර ගත යුතුමයි. ඒ වෙනුවෙන් ඔවුන්ට අපි සහයෝගය ලබා දිය යුත්තේ ඒ නිසයි.

03) කතා කළ නොකළ යුතු දේ ගැන දරුවාට අවබෝධයක් ලබාදෙන්න

සමහර දරුවෝ ගිරවු වගේ කියවනවා. ඒ අතරේ ඕනේ දේ වගේම එපා දේත් කියවෙනවා. ඉතිං දරුවන්ට ඒ ගැන අවබෝධයක් ලබා දිය යුතුමයි. මොකද අපේ නිවසේ අපේ කටයුතු පිළිබඳව පිටස්තර පිරිස් දැනගත යුතු දේ වගේම දැන ගත යුතු නොවන දේත් තියෙනවා. ඒ ගැන ඔබේ දරුවාගේ වයස මට්ටම අනුව පුංචියට හරි අවබෝධයක් ලබා දෙන්න ඔබට පුළුවන් නේද?

මේකේ තව පැත්තකුත් තියෙනවා, සමහර වැඩිහිටියෝ ඉන්නවා හාර හාර දරුවන්ගෙන් පෞද්ගලික විස්තර අහන. ඒ දේවල් අපිට වෙනස් කරන්න බැරි නිසාම අපි අපේ දරුවන්ට ඒ වගේ අවස්ථාවන්වලදී ස්ථානෝචිතව හැසිරිය යුත්තේ කොහොමද කියන දේ කියා දිය යුතුයි. ගෙදර බොන පිටි වර්ගය, අම්ම උයනවද? අම්මයි තාත්තයි රන්ඩු වෙනවද? අම්මා වැඩිපුර ආදරේ නංගිට නේද? මෙන්න මේ වගේ මෝඩ ප්‍රශ්න දරුවන්ව පැත්තකට කරගෙන අහන අය ඕනෙ තරම් ඉන්නවා. මෙන්න මේ දේවල්වලදී පුංචි දරුවෙක් පත්වෙන්නේ හරිම අසරණ තත්ත්වයකට කියලා හිතන්න තරම් සමහර වැඩිහිටියන්ගේ මොළේ වර්ධනය වෙලා නැ. ඒ නිසා එවැනි අවස්ථාවන් වලදී මගහරින්න ඔවුන්ට කියා දෙන්න.

03) කෑම මෙසේදී සන්සුන්ව ආහාර ගන්න ඔබේ දරුවා පුරුදු කරන්න

පිරිසක් එක්ක ආහාර වේලක් ගනිද්දී අපේ දරුවෝ බොහොම සතුටෙන් ඒ අවස්ථාවට සහභාගී වෙනවා. ඒත් සමහර දරුවන්ට කෑම මේසේ සිරිත් විරිත් ගැන නම් කිසිම අවබෝධයක් අදහසක් නැ. කෑම කන ගමන් කැ ගාහනවා, කෑම කන ගමන් කට අරිනවා, දිව එළියට දානවා, මුළු මේසේම කෑම හලනවා. මේ වගේ අවස්ථාවකදී අන් අයට මේ දරුවා අප්‍රියජනක විය හැකියි. ඒ ඔබේ දැරුවා නම් ඔහුට/ඇයට ඒ තත්ත්වයට පත් නොවීමට අවශ්‍ය සැලසුම සකසා දිය හැකිවන්නේ ඔබටම පමණයි. “පුංචි ළමයිනේ, ලොකු වෙද්දී ඇරිලා යාවි” කියා ඔබේ සිතට නැගෙන සිතුවිල්ල ඔබේ දරුවාගේ අනාගතයට හානියක් බව ඔබ මතකයේ රඳවා ගන්න.

04) මේකප් පුංචි දරුවෙකුට අත්‍යවශ්‍යමද?

හැම දරුවෙක්ම ලස්සනයි. දරුවෙක් කියන්නේ මේකප්වලින් හැඩ ගැන්විය යුතු අයෙක් නෙවෙයි. පුංචි නියපොතු පාට ගන්වලා, තොල් රතු කරලා, ඇස් හැඩ ගන්වලා මව්පියන් පුංචි ගැහැණු දරුවෙක්ගෙන් දකින්න උත්සහ කරන සුන්දරත්වය මොකද්ද කියලා අපිට වටහා ගන්න නම් අමාරුයි. ඒ වගේ දරුවෙක් දැක්කම ඇත්තටම දැනෙන්නේ අනුකම්පාවක්. අපිට ඒ විදියට දැනුනත් අපේ වටපිටාවට ඒ විදියට දැනෙන්නේ නැහැ. නූගත් අවස්ථාවාදී පිරිස් අපි අතරේ ඕනේ තරම් ඉන්නවා. එවැනි පිරිස් මෙවැනි දරුවෙකු තුළින් අනවශ්‍ය  අසාවන් ඉටුකර ගැනීමට අවස්ථාවක් ලබාගන්න උත්සහ කළ හැකියි. දරුවෙකුගේ සුරතල් ළමා කාලය ඒ ආකාරයෙන් විඳ ගන්න ඉඩ තියන්න. ඔබේ අසාවන් දරුවන් තුළින් ඉටු කරගැනීමට උත්සහ නොකරන්න.

05) වැඩිහිටියන්ට ගෞරවනීයව කතා බහ කරන්නට දරුවන් හුරු කරන්න

අපි කවුරුත් කැමති ඕනෙම කෙනෙක් අපිට ආදරෙන් කතා කරනවට. ඉතිං අපි අපේ දරුවන්ටත් ඒ ගැන කියා දෙන්නම ඕනේ. වැඩිහිටියන්ට ගරු කරන්න ඔවුන් හුරු කළ යුතුමයි. සීයලා ආච්චිලට ගරු සරු ඇතිව කතා කරන්න, ඔවුන් යමක් විමසු විට ඒ පිළිබඳව උනන්දුවෙන් පිළිතුරු දෙන්න, උදව්වක් අවශ්‍ය අවස්ථාවේදී සහය ලබාදෙන්න දරුවන්ට පුංචි කාලේ ඉඳලම හුරු කළ යුතුයි.

තමාට යමක් ලැබුණු විට ස්තුතිවන්ත වී එය පිළිගන්න හුරු කරන්න

තමා වෙනුවෙන් යම් දෙයක් කරන්නෙකුට ස්තුතිවන්ත වෙන්නට ඔබේ දරුවාට කියාදෙන්න. ත්‍යාගයක් ලබා දුන් විට, උපකාරයක් කළ විට වැනි අවස්ථාවලදී “ස්තුතියි / Thank you” කියන්නට දරුවෙකුට පුරුද්දක් තිබිය යුතුමය. තමා වෙනුවෙන් තවත් අයෙකු අතින් කෙරෙන පුංචිම පුංචි කැප කිරීමක් වුවද හෙළා දැකීමට නොව ඇගයීමට හැකි මානසිකත්වයක් දරුවෙකු තුළ ගොඩ නැංවීමේ හැකියාව ඇත්තේ මව්පියන් වන ඔබටමය.