ඔන්න දැන්නම් ටික ටික වහින්න පටන් අරගෙන, ඒත් පහුගිය ටිකේ තිබුණු රස්නෙත් එක්ක දවල් දවස විතරක් නෙවෙයි රෑටත් අපහසුවකින් තොරව ඉන්න පුළුවන් කමක් තිබුනේ නෑ. වැඩිහිටියෝ වුණු අපිටත් දරාගන්න අපහසු උණු මේ රස්නේ පුංචි දරුවන්ට කොයි විදියටවත් දරා ගන්න පුළුවන් කමක් තිබුනේ නෑ. වැස්ස පටන් ගත්තට කමක් නෑ, රස්නේ කාලෙට අපි කොහොමද මුහුණ දෙන්න ඕනේ කියලා දැනගන්නත් එක්ක මේ ලිපිය කියවමු නේද?අපට දැනෙන උණුසුම වැඩි වෙන්න හේතු කිහිපයක්ම  බලපානවා. කය වෙහෙසවන කාර්යයන්වල නිරත වෙද්දී උදාහරණයක් විදියට කිව්වොත් පුංචි දරුවෝ දුවලා පැනලා සෙල්ලම් කරද්දී මාංශ පේෂී ක්‍රියාකාරිත්වය හේතුවෙන් සිරුර තුළ තාපය නිපදවීම සිදු වෙනවා. එවිට අපේ සිරුරෙන් දහදිය පිට වීම සිදු වුනත් පරිසරය තුළ පවතින අධික ජලවාෂ්ප ප්‍රමාණය හේතුවෙන් දහදිය පිට වීම අඩු වන නිසා අප සිරුර තුළ පවතින තාප ප්‍රමාණය ඉහළ ය හැකියි. හරියටම කිව්වොත් අප අවට වටපිටාවේ උණුසුම වැඩි නම් තාපය පිට කිරීමේ වේගය අඩුවීමයි.

සූර්යයා සමකයට ආසන්නව ගමන් කරන නිසා අප්‍රේල් අගෝස්තු වගේ කාල සිමාවේ සාමාන්‍යයෙන් අපිට දැනෙන රස්නය වැඩියි. ඉතිං මේ අධික රස්නය Heat Stroke ඇති කරන්න උනත් සමත් වෙන තත්වයක් විදියට හිතන එකේ වරදක් නැහැ. මොකද ඉහත විස්තර කළ ආකාරයට සිරුර තුළ තාපය නිපද වෙන අතරම එසේ නිපද වෙන තාපය රුධිරයට අවශෝෂණය වීම හේතුවෙන් අපේ සිරුර තුළ ගමන් කරන රුධිරය උණුසුම් නිසා එය හානි කර තත්ත්වයක් බවට පත් විය හැකියි.

අධික උණුසුම හේතුවෙන් පණ නැගිය හැකි හානිදායක තත්වයන් වලක්වා ගැනීම උදෙසා ඔබ මේ කරුණු පිළිබඳව දැනුවත් වෙන්න. සාමාන්‍යයෙන් මිනිස් සිරුර ස්වභාවයෙන්ම සැකසී ඇත්තේ බොහොමයක් රෝගයන් පිළිබඳව කල්තියාම හඳුනා ගත හැකි පරිද්දෙන්. උදාහරණයක් ලෙස සිරුරේ පණ නගින රෝග තත්ත්වයක් පිළිබඳව ඉඟියක් ලබා දීමක් ලෙස උණ ඇති වීම සිදුවේ. එය ස්වභාවයෙන්ම සත්වයන් ලද ආරක්ෂකයකි. ඒ ආකාරයෙන්ම අපේ සිරුරේ උෂ්ණත්වය ඉහළ ගිය පසු ඒ බව හැඟවීමට පෙන්නුම් කරන රෝග ලක්ෂණයක් වන්නේ මස්පිඬු පෙරලීමයි. එසේම මස්පිඬු පෙරලීම රුධිරගත ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය අවම වීම, සිරුරේ ලවණ ඌණතා, රුධිරයේ වෙනත් තත්වයන් හේතුවෙන් වුවද පෙන්නුම් කරනු ලබන රෝග ලක්ෂණයකි. ඇතැම් අවස්තාවලදී එක් එක් පුද්ගලයන්ගේ සිරුරේ ස්වභාවය අනුව මස්පිඬු පෙරලීම සිදු නොවී Heat Exhaustion හෙවත් අධික ලෙස තාපය පිට කිරීමේ තත්ත්වය දක්වා වර්ධනය විය හැකිය. එය අවදානම් තත්ත්වයකි.

කෙසේ වුවද අධික තාපය හේතුවෙන් අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියයන්ට බලපෑම් ඇති කළ හැකි නිසා අධික ලෙස දහදිය දැමීම, පිපාසය, ක්ලාන්තය වැනි රෝග ලක්ෂණ දෙවනුව පෙන්නුම් කළ හැකිය. මේ තත්ත්වය වහාම වෛද්‍යවරයෙකු වෙත යොමු විය යුතු තත්ත්වයක් ලෙස අප හඳුන්වන්නේ මේ හේතුවෙන් රෝගියා ජිවිත අවදානමකට පවා ලක්විය හැකි නිසයි. මන්ද මෙසේ සිරුරේ උෂ්ණත්වය අධික ලෙස ඉහළ යන විට දහදිය නිපදවීමේ ක්‍රියාවලිය අණ හිටින නිසා සිරුර අභ්‍යන්තරයේ වූ තාපය පිට කිරීම නතර වේ. මේ ආකාරයට සිරුර තුළ උණුසුමත් පිටත උණුසුමත් අතර වෙනස අවම විය හැකි නිසා මරණය දක්වාම තත්ත්වය දරුණු විය හැකිය.

අධික තාපයට නිරාවරණය වීම හේතුවෙන් ඇති විය හැකි අවධානම් තත්ත්වයන් වළක්වා ගැනීමට උණුසුම් කාලයේදී ඔබ සැලකිලිමත් විය යුතුය. ඒ සඳහා, ඔබේ දරුවන් යොමුවන ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව දැනුවත් වෙමින් අවශ්‍ය පෝෂණය පිළිබඳව සැලකිලිමත් වනවා සේම ප්‍රමාණවත් අයුරින් දියර වර්ග ලබාදීමට සැලකිලිමත් වෙන්න. උණුසුම් දිනයන්හිදී ක්‍රියාශීලී කටයුතුවල යෙදෙනවා නම් ඒ පිළිබඳව වඩාත් සැලකිලිමත් විය යුතු අතරම ධාවකයන්, පාපැදි තරග සඳහා සහභාගී වෙන්නන් සිටි නම් ඔවුන්ට වතුර ගැසීම මගින් මෙවැනි තත්වයන් වලක්වා ගත හැකිය. එසේම සෙවණ ඇති ස්ථානවල ගැවසීම හා හැකි තරම් දියර වර්ග පානය මේ තත්ත්වය මගහැරීමට සහාය වනු ඇත.

තවද ඔබ මතකයේ රඳවා ගත යුතු කරුණක් වන්නේ රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන මුල් අවස්ථාවේදීම දරුණු තත්ත්වය දක්වා වර්ධනය වීමට පෙර එය වළක්වා ගත හැකි නම් එය අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියයන්ට හානි වීම වලක්වා ගැනීමට වැදගත් වේ. මේ සඳහා ප්‍රමාද නොවී වෛද්‍ය උපදෙස් වෙත යොමු වන්නට සැලකිලිමත් වෙන්න.

වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනයේ දිලීරවේදී අංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ ලේඛකාධිකාරී වෛද්‍ය එම්. එන්. ජයවර්ධන මහත්මිය සමග සකසන ලද ලිපියකි.

 

ඉස්සරකාලයේ නම් දරුවන්ට අද වගේ බත් කවන්න අම්මලා පොර ඇල්ලුවේ නැහැ. ඊට එක් හේතුවක් වුනේ පවුලක දරුවන් කීප දෙනෙක් ඉන්න කොට බත්ටික පිඟන්වලට බෙදල දුන්නාම පැත්තකට වෙලා තමන්ගේ පාඩුවේ ආහාර ගත්තා. මේ වගේ අවස්ථාවන් මුල් කර ගෙන දරුවන් ආහාර ගනිද්දී ඇති වෙන විවිධ දුර්වලතාවයන් ගැනත් දැන හඳුනා ගත්තා. ඒත් අද දරුවන් තනියම තමන්ගේ ආහාර ගැනීම බොහෝ දුරට අඩුයි. ඒ වගේම පාසල් යන වයසේදී වුනත් ඔවුන් හැන්දට හුරුව සිටිනවා. අත සෝදන්න තිබෙන අපහසුතාවයන් නිසා හැන්දක් පාවිච්චි කිරීමේ වැරැද්දක් නැහැ. ඒ වගේම උත්සව අවස්ථාවන්හිදී හැදි ගෑරුප්පු  භාවිතයට අපි පුරුදු වෙලා සිටිනවා. රෝමයට ගියාම රෝමයේ විදිහට ජීවත් වෙන්න ඒන කියනවා වගේ එහි දොසක් කියන්නත් බැහැ. ඒත් අතින් කන විට තිබෙන වාසි කීපයකුත් හදුනා ගත්තොත් වැරැද්දක් නැහැ.

ජීරණය පහසුයි

“The Tribune” සඟරාවේ ලිපියක දක්වා ඇති පරිදි ආහාර අනාගෙන කන විට අපිට දිරවීමේ පහසුතාවයක් ඇති වෙනවා. ඊට හේතුව වෙන්නේ ඇගිලි තුඩුවල ඇති ස්නායු නිසා ආහාරය අනන විටත් ඇගිලිවලට ස්පර්ශ වෙලා ඇති වෙන උත්තේජනය නොදැනීම මොළයට ගමන් කරනවා. එවිට ආහාර ජීරණයට අවශ්‍ය එන්සයිම නිදහස් වෙන නිසා ජීරණ ක්‍රියාවලයට පහසුවක් ඇති වෙන බවත් අමතක කරන්න එපා. හැන්ද ගෑරුප්පුව සමග ආහාර අනන විට ඇති වෙනවාට වඩා ඒවායේ සංවේදනයන්ට අපි නොදැනීම යොමු වෙනවා.

ආහාර ඇනීමත් ව්‍යායාමයක්

ආහාර අනන විට අතේ ඇති වෙන ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා රුධිර සංසරනය යහපත් පරිදි සිදු වෙනවා.

ස්වභාවික බැක්ටීරියාවන්

තවත් අදහසකට අනුව ඇගිලිතුඩුවල තිබෙන ස්වභාවික බැක්ටීරියාවන් නිසාත් වාසියක් ඇති වෙනවා. අතින් ආහාර අනන විට මේ ස්වභාවික බැක්ටීරියා ආමාශයට ගමන් කරන අතර ඒවා ආමාහයේ තිබෙන හිතකර බැක්ටීරියාවන් සමග එකතු වෙනවා. මේ ක්‍රියාවලිය නිසා ආහාර ජීරණය වඩාත් පහසු වෙනවාය යන අදහසකුත් තිබෙනවා.

හෙමින් ආහාර ගැනීම

හැන්ද ගෑරුප්පුව හරඹ කරද්දී අපේ ආහාර ගැනීම බොහොම ඉක්මන් වෙනවා. ඊට හේතුව අනන්න කාලයක් අවශ්‍ය නැහැ. ඒත් අනන විට සාමානයයෙන් මේ කටයුත්තට කාලයක් අවශ්‍ය වෙනවා. ඒ නිසා ආහාර ගැනීම වෙනුවෙන් කාලයක් ගත වෙනවා. මේ රටාවත් ආහාර ජීරණය වෙනුවෙන් වඩාත් හිතකරයි. පෝෂණ විකිත්සාගාරයක් මගින් සිදු කරන ලද අධ්‍යන වාර්තාවක් මගින් දැන් හඳුනාගෙන තිබෙන අන්දමට වේගවත්ව ආහාර ගැනීම නිසා රුධිරගත සීනි මටට්ම අසමතුලිතතාවයට පත් වෙලා type 2 දියවැඩියා රෝගයටත් ගොදරු වීමේ අවදානමක් තිබෙනවා.

හොඳින් අනාගන්න පුලුවන්

ඒ වගේම මස්, මාලු වැනි දේ ඉතා හොදින් අනාගැනීම අතින් සිද්ධ වුනත් හැන්ද ගෑරුප්පුව යොදා ගෙන මේ කටයුත්ත කිරීම එතරම් පහසු නැහැ. මේ නිසා ආහාර අපතේ යෑමත් වැඩියි. අනෙක් අතින් රස කොටස් ආහාරයට එකතු නොවෙනවා වගේම හොදින් ඇනීමක් නැති නිසා දිරවීමේ ගැටලුත් ඇති වෙනවා.

පිරිසිදුකම ඇති වෙනවා

අතින් ආහාර ගන්නා විට අපි හැම ප්‍රධාන ආහාර වේලකටම පෙරාතුවම අත් සෝදන්න පුරුදුව සිටිනවා. මේ නිසා විෂබීජවලින් ඇති වෙන ජීරණ පද්ධතියේ රෝගාබාධයන්ගෙනුත් නිදහස් වෙන්න පුලුවනි. හැදි ගෑරුප්පු භාවිතා කරද්දී අපි අත් සේදීමට වැඩි උනන්දුවක් නොදක්වන නිසා අතේ තිබෙන විවිධ අහිතකර විෂබීජ සහ බැක්ටීරියාවන් ශරීරගත වීමට පුලුවන්.

සීතල සහ උණුසුම තේරුම් ගන්න පුලුවන්

හැන්ද ගෑරුප්පුව යොදා ගෙන ආහාර ගනිද්දී ඒවායේ තිබෙන උණුහුමේ තරම අපි දන්නේ නැහැ.ගත්තු ගමන් කටට දා ගත්තාම කට දිව පිච්චෙන විට  තමයි තරම තේරෙන්නේ. ඒත් අතින් අනද්දී උණුසුම්බව ඇගිලි තුඩුවලට දැනෙනවා. ඒ වගේම අනන විටත් ස්වභාවිකවම රස්නයේ අඩුවක් ඇති වෙනවා. උණුසුම් ආහාර දත්වලටත් අහිතකරයි. මේ තත්වයන්ගෙන් නිදහස් වෙන්න නම් ඇගිලි යොදා ගෙන ආහාර අනාගෙන කෑම වඩාත් සුදුසුයි.

ආගමික අදහස්

ඉන්දියාවේ වේද ග්‍රන්ථවල ස හන් විදිහට නම් අතේ ඇගිලිවල තිබෙන ශක්තීන් ආහාර මගින් ලබන පෝෂණයට හේතු වෙනවා. අතේ ඇගිලි පහ මගින් අග්නි (ගින්දර), වායෝ (වාතය), ආකාශ් (අවකාශය), පඨවි (පොළොව) සහ ජල (ජලය) සකේත වෙනවා. ඇගිලි යොදා ගෙන ආහාර අනන විට එක් එක් ඇගිල්ලේ තිබෙන ශක්තීන් ආහාර සමග මිශ්‍ර වෙලා අපථ්‍ය හෙවත් ආහාරයයේ තිබෙන දෝෂ නැති කරන බවටත් අදහස් තිබෙනවා.

Food Republic  ලිපිය ඇසුරින්

 

දරුවන්ට හොඳම දේ කිව්වත් සමහර විට දෙමව්පියන් තුළත් හොඳම දේ තෝරා ගැනීමට තිබෙන නොදැණුවත්කම නිසා පුංචි පුංචි අඩුපාඩු සිද්ධ වෙන්න පුලුවනි. ඕටස් කියන්නෙත් අපෙන් මග හැරෙන ආහාරයක්. පහසුවෙන් සාදා ගන්න පුලුවන් ඕට්ස් දරුවන්ට විතරක් නොවෙයි වැඩිහිටි අපටත් බොහොම ගුණදායකයි.

ඇවේනා සැටිවා (Avena Sativa) යන ධාන්‍ය ගසෙන් ලබා ගන්නා ඕට්ස්වල ඉතිහාසයත් හරිම අපූරුයි. පුරාණ කාලයේ රෝම ජාතිකයන් ඕට්ස් ගැන එතරම් වැදගත් තක්සේරුවක් ලබා දුන්නේ නැහැ. ඔවුන් ඕට්ස් සැලකුවේ අශ්ව ආහාරයක් විදිහටයි. බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයින් මුලින්ම ඕට්ස් ආහාරයට ගත් අතර අද වෙන විට කැනඩාව, රුසියාව,ඇමරිකාව, ඔස්ට්‍රේලියාව වැනි රටවල්වල ඕට්ස් ඉතා ජනප්‍රිය ආහාරයක්.

ඕට්ස් වර්ග කීපයක් තිබෙනවා…

ස්ටීල් කට් :  ස්ටීල් කට් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඕට්ස් ඇටය කුඩා කොටස්වලට කැපීමෙන් සාදා ගන්නා විහේෂයක්. අයිරිස් සහ ස්කොටිෂ් ඕට්ස් යන නමිනුත් හැදින්වෙන ස්ටීල් කට් විශේෂය එළවලු සමග තම්බා අහාරයට ගැනීමට පුලුවනි.

රෝල්ඩ් ඕට්ස් : ස්ටීල් කට්වලට වඩා පහසුවෙන් තැම්බෙන මේ වර්ගයේදී ඕට්ස් පෙති විදිහට දකින්නපුලුවන්.

ඉන්ස්ටන්ට් ඕට්ස් : ක්වික් ඕට්ස් යන නමිනුත් හැදින්වෙන මේ වර්ගය ඉතාම ඉක්මනින් සාදා ගන්න පුලුවන්.

සෞඛ්‍යයමය  වාසි
ඕට්ස් නිසා අපිට ලැබෙන සෞඛ්‍යය වාසි බොහොමයක් තිබෙනවා. ඉතාම පහසුවෙන් අහිතකර කොලස්ටරෝල් LDL මට්ටම අඩු කර ගන්න පුලුවන්. හදවත් රෝග වෙනුවෙන් මේ අහිතකර කොලස්ටරෝල් මගින් ඇති වෙන බලපෑම ගැන කියන්න තව අතුරු කතා අවශ්‍ය නැති බව ඔබ දන්නවා. හදවත් රෝග වෙනුවෙන් වඩාත් වැඩි බලපෑමක් ඇති කරන්නේ අඩු ඝනත්ව ලිපොප්‍රෝටීනයි. ඒත් 1963 වසරේ සිදු කරන ලද සමීක්ෂනයකින් හදුනා ගත් අන්දමට ඕටස්වල අන්තර්ගත බිටා ග්ලුකැන් beta-glucan fiber තන්තු මගින් රුධිරයේ කොලස්ටරෝල් සංසරන මට්ටම අවම කිරීමේ හැකියාවක් තිබෙනවා.

දවසකට ඕට්ස් ග්‍රෑම් තුනක් ආහාරයට ගැනීමෙන් අහිතරක කොලස්ටරෝල් මට්ටම 8% සිට 23 % දක්වා පහළ මට්ටමට පත් කර ගන්න පුලුවන්. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වසර 19 ක් පුරා වැඩිහිටියන් දස දහසක් දෙනා සම්බන්ධ කර ගෙන අධ්‍යනයක් පවත්වන ලද අතර එහිදී පෙනී ගියේ දිනකට ඕටස් තන්තු ආහාරයට ගත් පුද්ගලයන් කිරීටක ධමණීන් ආශ්‍රිත ආබාධ තත්වයන්ගෙන් ආරක්ෂාව ලද බවයි.

අපේ සිරුරේ ඇති මුක්ත ඛණ්ඩක හෙවත් free radicals මගින් හෘදය වස්තුවේ පටක විනාශ කරන අතර ඒ තත්වය හෘදයාබාධ වෙනුවෙනුත් හේතු වෙනවා. ඊට හොඳම පිලියම ඕට්ස් වලින් ලබා ගන්න පුලුවනි. ඕට්ස්වල ඇති ප්‍රතිඔක්සිකාරකයන් විටමින් සී සමග සංයෝග වෙලා අහිතකර කොලස්ටරෝල් මගින් සිදු විය හැකි හානිය අවම කරනවා.

දියවැඩියා රෝගීන් වෙනවෙනුත් ඕට්ස් නිර්දේශිතයි. ඊට හේතුව වෙන්නේ ඕට්ස් මගින් ආහාරවල තිබෙන ග්ලූකෝස් රුධිරය වෙත උරා ගැනීම ප්‍රමාද කරන නිසා ඉන්සියුලින් ඉන්සියුලින් සංවේදීතාවය ඉහල යෑමත් ඕට්ස් ආහාරයට ගැනීමෙන් ඇති වෙනවා.

සිරුරේ බර අඩු කර ගන්න ජිම් යෑම වෙනුවට ඕට්ස් ආහාරයට ගෙන බලන්නකෝ..

ඕට්ස් මගින් සිරුරට ලැබෙන්නේ අඩු කැලරි ශක්තියක්. ඒ නිසා තරබාරුවෙන් මිදෙන්න පුලුවනි. ඉතින් මොකටද නේද ජිම් යන්නේ…ගෙදරදීම තරබාරුවෙන් මිදෙන්න පුලුවන් නම්. ඒ වගේම රුධිර පීඩනය අවම වෙනවා විතරක් නොවෙයි, තරුණ පෙනුමත් රැක ගැනීමට කදිම ආහාරයක්. සමේ කැසීම, සමේ වියලි බවටත් ගුණ ලබා දෙනවා. තන්තු බහුල නිසා මල බද්ධයට පහසුවෙන්ම විසදුමක් ලැබෙනවා.

ඕට්ස්වල පෝෂණීය අගය  : 

(ඕටස් ග්‍රෑම් 100 ක පෝෂණීය අගය %)

• මැග්නීසියම් 64
• පොස්පරස් 29
• කොපර් 27
• විටමින් බී 1 25
• මැග්නීසියම් 17
• තන්තු 17
• ක්‍රොනියම් 15
• ප්‍රෝටීන් 13

ඕට්ස් තන්තු බහුල නිසා පිලිකාවන්ගෙන් විශාල ආරක්ෂාවක් ලැබෙන බව පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දී තිබෙනවා. මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ කාන්තාවන් අලලා සිදු කරන ලද අධ්‍යනයක් මගින් පෙන්වා දෙන්නේ ඕට්ස් ආහාරයට ගන්නා කාන්තාවන් පියයුරු පිලිකාවන්ගෙන් ආරක්ෂාව ලබන බවයි.

බ්‍රවුන් විශ්ව විද්‍යාලයේ සිදු කරන ලද අධ්‍යනයකට අනුව පෙන්වා දෙන්නේ ඕට්ස් ආහාරයට ගැනීමෙන් බැක්ටීරියා වැනි රෝග තත්වයන්ට එරෙහිව ශරීර ප්‍රතිශක්තිය හඹා යන ඔබට දරුවන්ට වගේම පවුලේ හැම දෙනාටම ඉතා පහසුවෙන් පිළියෙල කර ගත හැකි ඕට්ස් එක් කර ගන්න පුලුවන්.

මේ ටිකත් මතක තබා ගන්න…

ඔබ දැනටමත් අහිතරක කොලස්ටරෝල් මටට්මේ වගේම හදවත් රෝග සංකුලතාවයන්ගෙන් පෙලෙනවා නම් ඔට්ස් පිලියෙල කරන විට යොදය සහිත කිරි වෙනුවට මේද රහිත කිරි පාවිච්චි කරනන්. අලිගැටපේර, නිවිති වැනි හදවතට ගුණ දෙන අතිරේක වෙනුවෙන් යොමු වුනොත් ඒට්ස් ගුණ ලබා ගැනීම ඉතාම පහසුයි.

මුලාශ්‍රය (Cade JE, Burley VJ, et al., International Journal of Epidemiology).